Bernard Zevenhuizen
Het wetsvoorstel ‘Wet op de defensiegereedheid’, dat nu wacht op goedkeuring door de Tweede Kamer, moet in het licht van die achtergrond worden bezien. Van rechts tot links is er kritiek op, maar het is in feite slechts een radertje in een grote machine. Het dient gezien te worden als onderdeel van een brede technocratische machtsgreep en een inbreuk op de Nederlandse democratische rechtsstaat. Alleen Forum voor Democratie lijkt dat in te zien.
De Wet op de defensiegereedheid geeft juridisch gezien ruimte om af te wijken van de bestaande regels voor natuurbescherming, geluidslimieten, vliegbewegingen, inspraakprocedures en rechtsbescherming, middels ontheffingen door ministeries van bestaande wetten, zonder inbreng van het parlement. Daarbij kunnen op het gebied van ruimtelijke ordening provincies en gemeenten eveneens juridisch aan de kant worden geschoven.
Daarbij gaat men er weloverwogen aan voorbij dat Defensie nu al uitgebreide mogelijkheden heeft om bepaalde gewenste activiteiten erdoor te drukken. Met de in 2024 in werking getreden Omgevingswet kan het Rijk een projectbesluit nemen voor projecten van verondersteld nationaal belang, zoals de uitbreiding van een vliegbasis, kazerne of munitiedepot, waarbij het lokale omgevingsplan van een gemeente direct gewijzigd kan worden. Het Rijk kan ook per direct een nationaal voorkeursrecht vestigen op gronden die voor Defensie nodig worden geacht. Eigenaren van deze gronden mogen hun grond dan alleen nog maar aan de staat verkopen. Als deze grond niet via een minnelijke weg vrijkomt, en een gemeente weigert mee te werken aan bestemmingswijzigingen, dan kan het Rijk nu al onder het regime van de Omgevingswet overgaan tot onteigening ten behoeve van de “verdediging van de staat”.
Daarbovenop heeft het Rijk in december vorig jaar in het Nationaal Programma Ruimte voor Defensie (NPRD) de strategische locaties voor de krijgsmacht definitief vastgesteld. Lokale overheden moeten hun plannen hierop aanpassen en mogen bijvoorbeeld geen distributiecentra of woonwijken bouwen in zones waar Defensie laagvliegroutes of munitieopslag heeft gepland. Binnen het huidige hierboven aangestipte juridische kader kunnen projecten van Defensie dus nu al doorgedrukt worden. En dat gebeurt dan ook op grote schaal. Zo had de gemeente West-Betuwe niet meegewerkt aan het mogelijk maken van een nieuw radarstation in het dorp Herwijnen. Daarop hebben de ministers van Defensie, Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening zelf met een rijksinpassingsplan en het verlenen van een omgevingsvergunning het radarstation mogelijk gemaakt. De gemeenteraad, het college en de omwonenden hebben hiertegen geprocedeerd en bij uitspraak van 23 september 2026 heeft de Raad van State het hoger beroep van de gemeenteraad en het college als zijnde niet ontvankelijk afgeserveerd en de beroepen van de omwonenden ongegrond verklaard.
In het Drentse Laaghalerveen zijn er plannen waarbij bijna 300 hectare landbouwgrond wordt onteigend. In Zeewolde is een gigantische kazerne met een ruimtebeslag van 500 hectare ingetekend, die plaats moet bieden aan vijf- tot zevenduizend soldaten. Negen woningen en/of bedrijven met een agrarische functie op deze locatie zullen moeten verdwijnen, waarbij onteigening niet is uitgesloten.
Defensie drukt nu ook de plaatsing van een squadron F-35’s op luchthaven Lelystad door, waarbij in de directe omgeving agrarische bedrijven moeten worden uitgekocht en acht woningen moeten worden gesloopt. Dat met name de provincie Gelderland wegens milieu-effecten en geluidsoverlast fel tegenstander is, wordt genegeerd. De provincie Flevoland en de gemeente Lelystad werken mee, omdat ze hopen zo de meer dan 200 miljoen geïnvesteerde euro’s in de luchthaven eruit te halen, door te eisen dat commerciële vluchten dan ook zijn toegestaan.
De Inspectie voor Leefomgeving en Transport liet trouwens begin vorig jaar weten dat Defensie zich vaak niet – of slecht – houdt aan vergunningen en slordig is met procedures. Tot de evidente risico’s behoren onder meer de recente grote bos- en heidebranden als gevolg van militaire oefeningen in Gelderland.
De kritiek op de Wet op de defensiegereedheid komt van veel kanten. Hoogleraar bestuursrecht Kars de Graaf, die in zijn functie als regeringscommissaris de kwaliteit van de Omgevingswet moet bewaken, wijst erop dat de noodzaak van deze wet onduidelijk is en de gewenste samenhang van de Omgevingswet verstoort, onzekerheid geeft over de gevolgen voor de natuur en de rechtszekerheid van burgers. Daarnaast vertrouwt de regeringscommissaris er niet op dat het ministerie van Defensie slechts bij uitzondering gebruik zal maken van de wettelijke verruimingen die het wetsvoorstel biedt. Tevens komen de provincies, gemeenten en waterschappen, die van oudsher in de fysieke leefomgeving het bevoegde gezag vormen, in een kwetsbare positie. Natuur-, milieu- en mensenrechtenorganisaties, en meerdere gemeenten en provincies, hebben ook negatief op het wetsvoorstel gereageerd. Het Nederlands Juristencomité voor de Mensenrechten geeft aan dat met deze wet inbreuk gemaakt wordt op fundamentele grondrechten en dat er weinig waarborgen zijn voor de rechtsbescherming van burgers. Die kunnen dus bijna nergens naartoe als ze de plannen van Defensie verwerpen.
De fundamentele systeemkritiek komt van Forum voor Democratie. Forum ziet het wetsvoorstel terecht als een verregaande, technocratische machtsgreep en een inperking van de democratie in vredestijd. De regering krijgt zo verregaande bevoegdheden om bestaande wet- en regelgeving tijdelijk of gedeeltelijk buiten werking te stellen, waardoor de controlerende rol van het parlement zwaar wordt ondermijnd. Het wetsvoorstel functioneert als een noodwet, of crisiswet, terwijl deze van toepassing is op een feitelijke vredestijdsituatie. Tevens zet het wetsvoorstel de deur wagenwijd open om fundamentele rechten, privacy, of de bescherming van de fysieke leefomgeving en eigendommen van burgers opzij te schuiven. Tot slot is de zogenaamde ‘gereedstelling’ gekoppeld aan bredere internationale of NAVO-ambities, wat ten koste gaat van de directe, nationale soevereiniteit en eigen prioriteiten. Na de prille totstandkoming van de Omgevingswet in 2024 en het Nationaal Programma Ruimte voor Defensie eind 2025 kan niet worden vastgehouden aan het idee dat meer ruimte voor Defensie de enige beweegreden is. Het diepere motief is dat het een onderdeel vormt van de totalitaire machtsgreep, bekend als agenda 2030, die de EU-machthebbers en hun handlangers nog steeds als marsroute hanteren.
Het past dan ook naadloos bij de andere tentakels van de tirannie, zoals die rondom ‘klimaat’ en de ‘energietransitie’, waarbij de bevolking voedsel- en energiezekerheid verliest en boeren domweg moeten verdwijnen. Het laat ook de hypocrisie en het gebrek aan consistentie van de overheid zien. Vleermuizen, steenmarters, huismussen, steenuilen en andere beschermde diersoorten kunnen woningbouwprojecten jarenlang vertragen. Boeren zuchten onder een stikstofgrens die duizenden keren strenger is dan de Duitse, en de combinatie van vergunningplicht, bouwstop en uitkoop bestaat nergens anders in Europa.
Boeren en projectontwikkelaars blijven echter vastzitten aan de wurgpaal, terwijl de regering voor Defensie met het nieuwe wetsvoorstel carte blanche krijgt. Klimaat wordt en passant door de scherpe waarnemer ontmaskerd als een van de machtsinstrumenten voor een totalitaire machtsgreep.
Het aannemen van genoemd wetsvoorstel dreigt net zo’n definitieve omslag te markeren van democratie naar dictatuur als de Machtigingswet die de Rijksdag in 1933 aannam. Kort na de brand in de Rijksdag in 1933 nam het Duitse parlement de Machtigingswet aan, waarmee de Rijksdag zichzelf effectief buitenspel zette. Hitler kon daarna via de Rijksdagverordening wetten uitvaardigen zonder goedkeuring van het parlement, wat de definitieve omslag markeerde van democratie naar dictatuur. Als dit wetsvoorstel wordt aangenomen, zal op Nederlands- en EU-niveau nog veel meer wetgeving volgen richting de totalitaire (EU) staat.
– einde artikel –
Je las een Premium artikel uit Gezond Verstand
Volg ons op social media
Kijk en beluister Gezond Verstand via
Gerelateerde berichten
