NAVO 3.0 betekent hoge kosten en bloedvergieten voor Europa

Geen onderdeel van een categorie Premium uitgelicht 6 oktober 2026

NAVO 3.0 betekent hoge kosten en bloedvergieten voor Europa

Robert-Jan Bijlmakers

Europa dreigt door NAVO 3.0 te veranderen in een peperduur militair front, waar burgers de rekening betalen met hogere belastingen, afbraak van sociale voorzieningen en mogelijk hun eigen leven. Europa wordt opgezadeld met de oorlogskosten en de voorbereiding op een directe confrontatie met Rusland. Daarmee wordt de Europeaan kanonnenvoer en een financiële melkkoe voor een geopolitieke machtsstrijd.

Sinds de NAVO-top in Ankara op 6-7 juli jl. heeft de nieuwe op Europa gerichte gedaante van het bondgenootschap steeds duidelijker vorm gekregen. Het Militair Comité van de NAVO – het hoogste militaire orgaan van de NAVO, met de taak om strategische doelstellingen van het bondgenootschap om te zetten in uitvoerbare plannen – kwam op 18 en 19 september jl. onder voorzitterschap van de Italiaanse admiraal Giuseppe Cavo Dragone in Kopenhagen bijeen voor het bespreken van verdere ontwikkelingen. Op de website van de organisatie staat slechts dat de defensiechefs zullen deelnemen aan een ‘Sessie 1’ en ‘Sessie 2’ van de besprekingen, gevolgd door een persconferentie, een fotomoment en vervolgens een ‘Sessie 3’ van de gesprekken. Met andere woorden: de topfunctionarissen van de NAVO houden de agenda van de bijeenkomst zorgvuldig geheim. Dat algemene doel – afgaande op de politieke besluiten die sinds de grote Ankara-NAVO-top in juli zijn genomen – is geen raadsel, maar komt neer op voorbereidingen op een oorlog met Rusland, onder meer door maatregelen voor verdere militarisering van de Europese NAVO-lidstaten.

De term NAVO 3.0 verwijst naar een herziening van het Koude Oorlog-bondgenootschap, waarin de belangen van de VS vooropstaan. Het is bedacht door de Amerikaanse onderminister van Defensie voor Beleid van de Verenigde Staten, Elbridge Colby. Volgens Colby zal de VS zich voortaan richten op de voorbereiding op een mogelijke confrontatie met China in de Indo-Pacifische regio, waarbij de Europese NAVO-leden de “primaire verantwoordelijkheid voor de conventionele verdediging van Europa” op zich zullen moeten nemen. Europa zal zijn militaire uitgaven verhogen tot de huidige NAVO-doelstelling van 5% van het bbp en overschakelen op defensieproductieniveaus die passen bij oorlogstijd, zo legde Colby uit. Tegelijkertijd behoudt de VS de controle over de kernwapens van het bondgenootschap.

Tijdens de top in Ankara in juli presenteerde NAVO-secretaris-generaal Mark Rutte deze eenzijdige overeenkomst als een overwinning voor Europa. Hij somde dat op met: “We brengen onze veiligheidsverhoudingen weer beter in balans; daar draait NAVO 3.0 om.”

NAVO 3.0 betekent het einde van de Europese verzorgingsstaat. In het Verenigd Koninkrijk, waar de levensstandaard al de sterkste daling heeft doorgemaakt sinds de Tweede Wereldoorlog, gaat het behalen van de uitgaven-doelstelling van 3,5%, die gold voorafgaand aan de top in Ankara, gepaard met ongekend grote bezuinigingen op onderwijs, vervoer en justitie, zo waarschuwde George Robertson, die meeschreef aan de Britse defensiestrategie. Zelfs voordat de uitgaven-doelstelling werd verhoogd naar 5%, beweerde Robertson dat het Britse publiek te comfortabel leefde en de pijn en grote moeilijkheden van het voorbereiden op oorlog moest accepteren.

In Duitsland heeft het plan van bondskanselier Merz om de Bundeswehr uit te bouwen tot het sterkste conventionele leger van Europa nu al geleid tot bezuinigingen op de sociale zekerheid en een geplande verhoging van de pensioenleeftijd met drie jaar. De verzorgingsstaat die we vandaag de dag hebben, kan niet langer worden gefinancierd, kondigde Merz afgelopen augustus aan, waarna hij de Duitse defensiebegroting in een jaar tijd met bijna 40% verhoogde en de Duitsers opriep om harder te werken.

Nederland en Zweden hebben speciale noodbelastingen ingevoerd om de herbewapening te financieren. De Nederlandse heffing werd daarbij bestempeld als de ‘vrijheidsbijdrage’. Sinds mei vorig jaar hebben achttien van de EU-lidstaten die tevens NAVO-lid zijn geld geleend van Brussel om hun krijgsmachten uit te breiden. “Gemiddeld besteden Europese landen gemakkelijk tot een kwart van hun nationaal inkomen aan pensioenen, gezondheidszorg en sociale zekerheid, terwijl we maar een ‘kleine fractie’ van dat geld nodig hebben om de defensie aanzienlijk te versterken”, zei Rutte vorig jaar tegen het Europees Parlement. De kleine fractie die Rutte verlangde, is sindsdien bijna verdubbeld.

De NAVO-standaarden voor interoperabiliteit betekenen dat in Europa geproduceerde wapens volgens Amerikaanse normen worden gebouwd, terwijl de AI- en cloudtechnologie die deze wapens aanstuurt vrijwel uitsluitend door Amerikaanse bedrijven wordt geleverd. In de Ankara-top-verklaring staat: “We ontwikkelen een interoperabele trans-Atlantische cloud voor oorlogsvoering en nemen krachtige AI-modellen in gebruik.” Omdat de EU voor 80% van haar digitale infrastructuur afhankelijk is van de VS, zullen Amerikaanse bedrijven als Palantir, Anduril en SpaceX de vruchten plukken van deze ontwikkeling. Bovendien droeg de VS eerder dit jaar de controle over drie operationele commando’s – Norfolk in het Verenigd Koninkrijk, Napels in Italië en Brunssum in Nederland – over aan Europese commandanten. In ruil daarvoor nam Washington het beheer over van de belangrijkste land-, lucht- en maritieme commando’s van de NAVO en behoudt het de positie van Supreme Allied Commander Europe (SACEUR), de hoogste geallieerde militaire bevelhebber in Europa.

Hoewel NAVO 3.0 ervan uitgaat dat Europa Rusland zelfstandig moet afschrikken, wordt van de Europese leden van het bondgenootschap nog altijd verwacht dat zij meegaan in Amerikaanse oorlogen ver buiten hun eigen grenzen. Tijdens een bezoek aan het Verenigd Koninkrijk noemde Rutte het essentieel dat de Britse strijdkrachten de harde militaire macht blijven leveren die de NAVO nodig heeft om het hoofd te bieden aan Rusland en zijn oorlog tegen Oekraïne, aan terrorisme en aan Iran, evenals aan de tektonische verschuivingen in de mondiale geopolitieke concurrentie.

Naast het opgeven van hun geld en autonomie, riskeren Europeanen ook hun leven te moeten opgeven, mocht de proxy-oorlog van de NAVO in Oekraïne ontaarden in een openlijk conflict met Rusland. Nadat Washington sinds 2008 Oekraïne het vooruitzicht op NAVO-lidmaatschap had voorgehouden, in 2014 de pro-westerse Maidan-staatsgreep had aangewakkerd en Oekraïne gedurende het daaropvolgende decennium van wapens en militaire training had voorzien, is Washington er uiteindelijk in geslaagd de verantwoordelijkheid voor het daaruit voortvloeiende conflict bij Europa neer te leggen.

NAVO 3.0 maakt expliciet dat Europa dit conflict nu zelf voor zijn rekening neemt. Het is dan ook waarschijnlijk dat het Militair Comité van de NAVO in Kopenhagen zich met de mogelijkheid van verdere escalatie heeft beziggehouden. Het beheren van de grimmige details van een oorlog behoort tot de taken van het comité. De Europese NAVO-leden denken inmiddels al in die richting. Duitsland onderzoekt bijvoorbeeld momenteel of zijn civiele ziekenhuizen een toestroom van duizend gewonde militairen per dag zouden aankunnen en overweegt een enorme ondergrondse medische bunker in de stad Ulm opnieuw in gebruik te nemen. Noorwegen heeft zijn chirurgen getraind in het behandelen van gevechtsverwondingen en opdracht gegeven om 7.000 ziekenhuisbedden beschikbaar te stellen voor oorlogsslachtoffers. Frankrijk bereidt zich voor op wat Parijs een scenario van een grootschalig militair treffen noemt, door civiele ziekenhuizen geschikt te maken om militaire slachtoffers op te vangen. Zweden en Litouwen zijn begonnen met het aanleggen van voorraden bloed.

Met NAVO 3.0 heeft de VS Europa openlijk laten weten dat de Amerikaanse bijdrage aan de Europese veiligheid – in de woorden van Colby – “beperkter en gerichter” zal zijn. Desondanks blijven de Europese NAVO-leiders, Rutte voorop, op weg naar een oorlog met Rusland, tegen iedere vorm van logica en het eigen belang in. Deze voorbereidingen hebben een eigen dynamiek, die door misrekeningen en politieke toezeggingen verder kan worden versneld. De Europese leiders leerden deze les tijdens de eerste maanden van de Eerste Wereldoorlog op de harde manier.

Ditmaal zijn de mogelijke gevolgen nog groter. Rusland beschikt over het grootste kernwapenarsenaal ter wereld. In een scherpe waarschuwing verklaarde de Russische minister van Buitenlandse Zaken Sergej Lavrov: “Als Europa, dat dagelijks spreekt over de voorbereiding op een oorlog tegen Rusland, Rusland aanvalt, zal het een compleet andere oorlog zijn – en die zal zeer kort duren.”