Tjeu Lemmens
Niet alleen bestaande bedrijven die wapens produceren – waarvan Rheinmetall de bekendste is – verhogen hun productiecapaciteit in rap tempo, maar ook de kwakkelende autofabrieken verschuiven hun activiteiten naar het produceren van een grote variëteit aan wapens. Duitse bedrijven bouwen nieuwe fabrieken, ook in andere EU-lidstaten. Buitenlandse bedrijven, waaronder het Noorse Kongsberg en het Zuid-Koreaanse Hanwha Aerospace, vestigen dependances in Duitsland voor het vervaardigen van wapentuig. Door de afnemende vraag naar auto’s dreigt de sluiting van meerdere Volkswagen-fabrieken. In 2027 wordt de Volkswagen-autoproductie in Osnabrück stilgelegd. Maar de fabriek maakt een doorstart en gaat over op de productie van luchtverdedigingsmaterieel, waardoor driekwart van de banen behouden blijft.
Duitsland had sinds de aanvang van de oorlog in Oekraïne in 2022 de defensie-uitgaven al sterk verhoogd. Om het begrotingstekort binnen de perken te houden, kent de Duitse grondwet een clausule die een rem zet op de maximale staatsschuld. Tot aan de laatste dag vóór de landelijke Bondsdagverkiezingen, in februari 2025, beloofde Friedrich Merz dat mocht hij bondskanselier worden, hij dit schuldenplafond nooit zou verhogen. Onmiddellijk na zijn benoeming tot bondskanselier veranderde hij de Grondwet om redenen dat de schuldenrem geen beperking mocht zijn voor de herbewapening van Duitsland.
Met één pennenstreek kan een regering maatregelen uitvaardigen en de grondrechten van burgers afzwakken of tenietdoen. De grondwetswijziging van bondskanselier Merz om de Bundeswehr te laten uitgroeien tot het sterkste leger van Europa is daarvan een schoolvoorbeeld. Een soortgelijke kunstgreep werd in Nederland toegepast in 1946. Om Nederlandse dienstplichtigen naar Indonesië te verschepen was volgens de grondwet hun toestemming nodig. Om die hindernis te slechten werd de grondwet veranderd. In tijden van militarisering en oorlog worden grondrechten kneedbaar en met voeten getreden.
De herbewapening geeft het Duitse bruto binnenlands product (bbp) een duwtje in de rug. Na jarenlange stagnatie groeit het bbp mondjesmaat. Politici presenteren het nieuwe industriële model met enig borstgeroffel als een stimulans voor de economie. Maar het bbp is een overkoepelend containergetal, dat een indicatie geeft van de geldwaarde van alle verhandelbare goederen en diensten in één jaar. Wanneer de totale inhoud van de container groter wordt – “de economie groeit” wordt dan gezegd – betekent dat niet dat alle miljoenen compartimenten waarin het inwendige van de container verdeeld is, evenredig groter worden. Integendeel, sommige compartimenten vertonen een sterke groei, maar veel compartimenten, vooral die waarin gewone burgers vertoeven, slinken door de stijgende prijzen van energie en voedsel, alsook belastingen, terwijl het besteedbaar inkomen niet navenant stijgt.
In januari 2026 heeft het Duitse parlement een wet aangenomen waarin de militaire dienstplicht werd gereactiveerd. Sinds 2011 bestaat de Bundeswehr uit beroepsmilitairen en telt thans 180.000 manschappen. Om in staat te zijn ‘agressor’ Rusland te pareren, moet de krijgsmacht groeien tot ruim 250.000 militairen, zo heeft de Duitse regering bepaald. Om dat aantal te bereiken, worden door de overheid aangewezen burgers verplicht zich aan de kazernepoort te melden, net zoals dat 15 jaar geleden het geval was. Daarbij moet bedacht worden dat het getal 250.000 een prognose betreft. Wanneer de EU daadwerkelijk in een oorlog verzeild raakt, kan dat aantal gemakkelijk stijgen tot een half miljoen, of meer. De meerderheid van de Duitse bevolking is voor herinvoering van de opkomstplicht, hoewel het percentage voorstanders in de leeftijdscategorie 18 tot 25 jaar met 25% het spiegelbeeld vormt van de groep van 55-plussers, van wie bijna 70% voorstander is.
Daarbij komt dat in de afgelopen decennia regeringen van veel landen een groot deel van hun bevolking voor hun inkomen staatsafhankelijk hebben gemaakt, onder de noemer ‘sociale zekerheid’. Door in tijden van militarisering en oorlog te beknibbelen op de sociale zekerheid dreigen vooral de financieel zwakkeren in de samenleving te verpauperen. Ter voorkoming van die verarming zullen echtgenoten en zonen zich gedwongen voelen het soldatenuniform aan te trekken in ruil voor een karig soldij.
Dienstplicht leidt ertoe dat een oorlog zich jarenlang kan voortslepen. Immers, de autoriteiten van oorlogvoerende landen kunnen beschikken over een enorm reservoir aan potentiële militairen. Dreigt de bodem van het reservoir in zicht te komen, dan kunnen de leeftijdsgrenzen voor dienstplichtigen verlaagd en/of verhoogd worden. In het laatste jaar van de Tweede Wereldoorlog vochten geallieerden en Russen tegen Duitse kindsoldaten. Ook lichamelijke en geestelijke gezondheidseisen worden in perioden van gebrek aan soldaten versoepeld. De Nederlandse regering zinspeelde in maart 2025 op deze mogelijkheid, teneinde het aantal soldaten op het volgens de regering noodzakelijke peil te brengen.
Prof. Rudolf Steinmetz (1862-1940), hoogleraar aan de Universiteit van Amsterdam van 1908-1933, schreef in zijn boek Die Philosophie des Krieges (De filosofie van de oorlog) gepubliceerd in 1907: “Hoe verschrikkelijker de wapens, hoe bloediger de strijd, hoe korter en minder bloedig de oorlog.”
In zijn instrumentele benadering van oorlog zag hij echter de enorme invloed van de dienstplicht op oorlogsvoering volledig over het hoofd. Mede door de dienstplicht is de Eerste Wereldoorlog, waarvan Nederland zich afzijdig wist te houden, uitgemond in een langdurige, bloedige vernietigingsoorlog, die door massaal Amerikaans ingrijpen uiteindelijk leidde tot overgave van de Duitse krijgsmacht. Naar schatting tien miljoen soldaten sneuvelden in deze loopgravenoorlog. In de Tweede Wereldoorlog kwam van de Duitse Blitzkrieg weinig terecht en sneuvelden tientallen miljoenen soldaten.
De huidige motor onder de opleving van de productie van wapentuig en de aanzienlijke uitbreiding van het aantal soldaten is de oorlog tussen Rusland en Oekraïne. Deze oorlog heeft inmiddels al miljoenen soldaten van het leven beroofd. Oekraïne bevindt zich thans in het stadium dat de regering overweegt vrouwen naar het front te sturen. Voorts kan deze oorlog voortduren, doordat de EU Oekraïne steunt met vele honderden miljarden euro’s. Het gevaar is niet denkbeeldig dat Duitsland er economisch belang bij heeft om deze oorlog gaande te houden, aan te wakkeren en daarin zelf actief partij te kiezen, daarbij andere EU-lidstaten meesleurend.
Een andere gevaarlijke consequentie van grootscheepse militarisering in een kort tijdsbestek is dat daarmee een fundament gelegd wordt voor een totalitaire staat. Daarin worden de grondrechten van burgers verregaand ondergeschikt gemaakt aan staatsbelangen. Daarbij propaganderen autoriteiten de noodzaak van hun bikkelharde optreden jegens de eigen bevolking met een bij elkaar gefantaseerde ideologie.
De partij Alternative für Deutschland (AfD) is vrijwel de enige die op deze ontwikkeling reageert. Haar recente overwinningen bij de Duitse deelstaatverkiezingen heeft een zeer chaotische situatie in de Bondsrepubliek doen ontstaan, die de positie van de zeer impopulaire Merz kan doen kantelen. De stijgende populariteit van AfD wekt bij de zittende Duitse politici bezorgdheid over de gevolgen voor hun plannen voor grootscheepse herbewapening.
Meerdere EU-lidstaten, waaronder buurland Polen, vinden het snelle tempo waarin herbewapeningsplannen van Merz worden uitgevoerd – hij heeft er geen geheim van gemaakt – zorgwekkend. Vooral gezien de manier waarop Duitsland in de eerste helft van de twintigste eeuw zich tot tweemaal toe na een periode van rigoureuze herbewapening ontpopte als militaire agressor, met fatale en traumatische gevolgen voor het Europese continent. Daarmee kan de huidige Duitse ambitie om de sterkste krijgsmacht van Europa te worden, zowel qua materieel als qua manschappen, de opmaat vormen voor de Derde Wereldoorlog.
Wat bondskanselier Merz wenst te bewerkstelligen past overigens geheel bij de voornemens van de EU. De Europese Commissie presenteerde begin maart 2025 het ReArm Europe-plan, om de slagkracht van de EU-krijgsmachten, na decennia van verwaarlozing, weer op peil te brengen. De kosten van deze EU-herbewapening werden geschat op € 800 miljard. EC-voorzitter, de Duitse Ursula von der Leyen, stelde: “Dit is het tijdperk van herbewapening.” Vóór haar verkiezing tot EC-voorzitter in 2019, was zij van 2013 tot 2019 minister van Defensie in de Duitse regering.
(Voor een uitgebreide behandeling van de ongeschiktheid van het bbp als welstandsmaatstaf, zie het artikel Het misleidende bbp, in GV 84. In het artikel Herbewapening betaald met uw spaargeld, in GV 111, wordt uitgelegd dat het fabriceren van oorlogstuig niet leidt tot verbetering van de levensstandaard van burgers, maar juist tot verpaupering.)
– einde artikel –
Je las een Premium artikel uit Gezond Verstand
Volg ons op social media
Kijk en beluister Gezond Verstand via
Gerelateerde berichten
