Robert-Jan Bijlmakers
In een interview met de Duitse krant Berliner Zeitung stelde Sanger dat het ontbreken van een deugdelijke bestuurs- en toezichtstructuur ertoe heeft geleid dat “specifieke ideologische standpunten” de inhoud van Wikipedia zijn gaan bepalen. Volgens hem is de online encyclopedie daardoor uitgegroeid tot een weerspiegeling van een “globalistische en progressieve voorgeschreven werkelijkheid”.
Sanger, die de in 2002 door hem opgerichte non-profit organisatie na een jaar verliet, merkte rond 2006 dat er steeds meer sprake was van een bepaalde vooringenomenheid, met name op het gebied van wetenschap en geneeskunde. Rond 2010 viel het hem op, dat bijvoorbeeld artikelen over oosterse geneeswijzen werden aangepast om uitgesproken bevooroordeelde standpunten weer te geven. Daarbij werden volgens hem “denigrerende kwalificaties” gebruikt om deze eeuwenoude geneeskundige traditie als kwakzalverij af te schilderen. Tegelijkertijd stelde hij: “Wat we op basis van allerlei bewijsmateriaal als vaststaand feit kunnen beschouwen, is dat de CIA Wikipedia heeft bewerkt.”
Bewijzen voor beïnvloeding door de CIA en de FBI kwamen al in 2007 aan het licht, nadat programmeur Virgil Griffith het programma Wiki Scanner ontwikkelde, een hulpmiddel waarmee anonieme Wikipedia-bewerkingen konden worden gekoppeld aan de IP-adressen van organisaties. Die tool schreef bewerkingen toe aan onder meer de CIA, de FBI, bedrijven en overheidsinstanties, waaronder bijvoorbeeld wijzigingen in cijfers over het aantal slachtoffers van de oorlog in Irak. “Wikipedia is al gecompromitteerd. Dat is duidelijk”, aldus Sanger. Hij betoogde dat iedere ideologische vooringenomenheid die in Wikipedia aanwezig is, tegenwoordig wordt versterkt. AI maakt gebruik van zogenaamde grote taalmodellen (LargeLanguage Models, LLM) die steeds vaker de inhoud van Wikipedia als referentiebron nemen bij het beantwoorden van vragen over feiten.
Conservatieve commentatoren beschuldigen Wikipedia, dat grotendeels afhankelijk is van donaties, al geruime tijd van het loslaten van zijn beloofde neutraliteit bij controversiële onderwerpen. Elon Musk bespotte het platform als “Wokipedia” en bood ooit $ 1 miljard aan wanneer Wikipedia ermee zou instemmen zichzelf gedurende één jaar “Dickipedia” te noemen.
Russische functionarissen hebben het platform eveneens beschuldigd van politieke vooringenomenheid. Woordvoerster van het Russische ministerie van Buitenlandse Zaken, Maria Zacharova, verklaarde in 2024 dat Wikipedia vrijwel altijd een westers georiënteerde interpretatie van gebeurtenissen weerspiegelt en dat de encyclopedie zelfs ronduit verzinsels bevat.
Wikipedia wordt bewust door inlichtingendiensten en het politieke establishment als propagandamiddel ingezet. Om hun doelen te bereiken zouden zij niet kunnen toestaan dat een veelheid aan afwijkende standpunten zich vrijelijk verspreidt. Inlichtingendiensten werken daarom samen om hun narratieven wereldwijd te verspreiden en in stand te houden. Inlichtingendiensten hebben een lange geschiedenis waar het gaat om het inzetten van propaganda als oorlogsmiddel. De effectiviteit van informatieoorlogvoering is sinds de opkomst van het internet echter drastisch toegenomen, en daar is de impact van kunstmatige intelligentie en de sociale media nog bovenop gekomen.
In 2012 kwam bewijs aan het licht dat een bestuurder van de Wikimedia Foundation en een zogenaamde Wikipedian in Residence betaald werden om namens hun cliënten Wikipedia-pagina’s te bewerken en ervoor te zorgen dat deze op de voorpagina van Wikipedia terechtkwamen in de rubriek “Wist je dat…”. In deze rubriek worden nieuwe of sterk uitgebreide artikelen onder de aandacht gebracht – een duidelijke overtreding van de regels van Wikipedia.
“Het werd echt extreem tussen 2013 en 2018” zegt Sanger. “Voor zover ik weet, is geen enkele encyclopedie ooit zo bevooroordeeld geweest als Wikipedia…”.
Enkele voorbeelden van de doorgeschoten vooringenomenheid van het establishment zien we op de volgende twee Wikipedia-pagina’s. Wikipedia stelt zonder meer dat het Oekraïne-Biden-schandaal (juli 2019) een complottheorie is, die bedoeld zou zijn om Biden te ondermijnen. De allereerste zin luidt: “De Biden-Oekraïne-complottheorie is een reeks valse beschuldigingen dat Joe Biden, toen hij vicepresident van de Verenigde Staten was, zich schuldig heeft gemaakt aan corrupte activiteiten in verband met zijn zoon Hunter Biden, die in het bestuur zat van het Oekraïense gasbedrijf Burisma.” En verder: “Als onderdeel van de inspanningen van Donald Trump en zijn campagne rond het Trump-Oekraïne-schandaal, dat leidde tot Trumps eerste impeachment, werden deze onwaarheden verspreid in een poging de reputatie en de kansen van Joe Biden tijdens de presidentsverkiezingen van 2020 te schaden”, zo staat nog altijd in het Wikipedia-artikel.
Dus: het ene, Biden-Oekraïne-schandaal, is volgens Wikipedia de Biden-Oekraïne-complottheorie, terwijl de controverse rond Trump en Oekraïne wordt aangeduid als het Trump-Oekraïne-schandaal. Alles is zo geformuleerd dat het aansluit bij het links-liberale wereldbeeld.
Ook de manier waarop Wikipedia omgaat met alles wat met Covid-19 te maken heeft, is sterk gekleurd. Over de hele linie presenteert de encyclopedie uitsluitend de boodschap van het establishment, ongeacht het vele bewijsmateriaal dat deze opvattingen weerspreekt.
Google heeft een belangrijke rol gespeeld bij de groei en het succes van Wikipedia, door de antwoorden van Wikipedia via algoritmen bovenaan de meeste zoekresultaten te plaatsen. Daarnaast heeft Google langdurige en diepgaande banden met het militair-industrieel complex en verschillende inlichtingendiensten. Hetzelfde kan worden gezegd van sociale mediabedrijven als X (voormalig Twitter) en Facebook. Zo brachten door Elon Musk begin 2023 openbaar gemaakte documenten aan het licht dat voormalige leidinggevenden van X op verzoek van de FBI bepaalde inhoud censureerden en het Amerikaanse leger hielpen bij online propagandacampagnes. X censureerde bovendien anti-Oekraïense narratieven namens verschillende Amerikaanse inlichtingendiensten. Facebook op zijn beurt censureerde op vergelijkbare wijze correcte informatie die schadelijk was voor de presidentscampagne van Joe Biden, en deed dit op rechtstreeks verzoek van de FBI. Er bestaat dan ook geen twijfel over dat inlichtingendiensten rechtstreeks betrokken zijn bij het controleren en sturen van de informatiestroom, en Wikipedia is in dat opzicht voor hen van onschatbare waarde.
“Wikipedia werd al vroeg onderkend als een belangrijk propaganda-instrument” zegt Sanger. Hij voegde eraan toe dat het door het anonimiteitsbeleid van het platform moeilijk is vast te stellen wie de artikelen daadwerkelijk heeft bewerkt. Het is duidelijk dat de geloofwaardigheid van een auteur van groot belang is om de waarheidsgetrouwheid te beoordelen. Geen enkel individu, of groep individuen, kan het laatste woord hebben over de waarheid van deskundige meningen. Toch is dat precies de positie die Wikipedia naar zichzelf heeft toegetrokken. De organisatie bepaalt wie volgens haar gelijk heeft, om vervolgens tegengestelde opvattingen simpelweg te censureren.
In een onderzoek uit 2014 werden 4.000 artikelen vergeleken met artikelen die in twee encyclopedieën: Encyclopaedia Britannica en Wikipedia, voorkwamen. Daarin werd duidelijk dat 73% van de Wikipedia-artikelen politieke modewoorden bevatte, tegenover 34% van de artikelen in Encyclopaedia Britannica. Bovendien bleek Wikipedia in vrijwel alle gevallen meer links georiënteerd te zijn dan Britannica.
Een ander onderzoek uit 2014, waarin de waarheidsgetrouwheid van medische beweringen op Wikipedia werd beoordeeld door deze te vergelijken met de meest recente peer-reviewed onderzoeken, bevatte artikelen over de tien duurste medische aandoeningen met veel foutieve beweringen. Sterker nog: negen van de tien artikelen bevatte beweringen die werden tegengesproken door gepubliceerd wetenschappelijk onderzoek. Zorgprofessionals, artsen in opleiding en patiënten zouden voorzichtig moeten zijn wanneer zij Wikipedia gebruiken om vragen over patiëntenzorg te beantwoorden, waarschuwden de onderzoekers.
Tevens zijn de artikelen over historische gebeurtenissen, actuele geopolitieke kwesties en biografieën van publieke figuren nauwelijks beter. Ook talrijke vooraanstaande wetenschappers en artsen die tijdens de Covid-periode afweken van het establishment-narratief, zijn door Wikipedia op schandelijke wijze zwartgemaakt. Iedereen die vervolgens probeerde de onjuistheden op de website te corrigeren, of recht te zetten, werd simpelweg geblokkeerd.
Daarnaast hebben meerdere onderzoeksjournalisten herhaaldelijk geprobeerd aantoonbaar onjuiste feiten over hun eigen achtergrond op Wikipedia te corrigeren. Iedereen kreeg echter te horen dat ze geen betrouwbare bron waren. Door de journalisten zelf gemaakte wijzigingen werden vervolgens teruggedraaid door de anonieme redacteuren die de individuele pagina’s bewaken en ervoor zorgen dat – vaak ook bekroond – journalistiek werk buiten beeld blijft en de reputatie van die journalisten wordt beschadigd.
– einde artikel –
Je las een Premium artikel uit Gezond Verstand
Volg ons op social media
Kijk en beluister Gezond Verstand via
Gerelateerde berichten
