Jeroen van den Berg
Een ander zwaarwegend thema is de ontwikkeling van de luchtoorlog. Oekraïne heeft in de afgelopen maanden honderden drones ingezet tegen doelen diep in Rusland, waaronder energie-installaties en logistieke knooppunten. De effectiviteit van deze aanvallen is de laatste weken duidelijk afgenomen, doordat de Russische luchtverdediging haar detectie- en onderscheppingscapaciteit aanzienlijk heeft verbeterd. Tegelijkertijd zijn Russische operaties in de regio Soemy en Charkov mede gericht op het verder terugdringen van de lanceerlocaties van Oekraïense drones. Moskou beschouwt deze operaties officieel als het creëren van een veiligheidsbuffer langs de grens, maar recente uitspraken van president Poetin suggereren dat de Russische ambities verder reiken. Belangrijk zijn de opmerkingen waarin Poetin delen van Soemy en Charkov omschrijft als historisch Russisch gebied.
Tijdens een recent telefoongesprek tussen Trump en Poetin stond de oorlog in Oekraïne opnieuw centraal. Poetin maakte duidelijk dat Rusland bereid blijft te zoeken naar een politieke en diplomatieke oplossing, maar uitsluitend wanneer daarbij rekening wordt gehouden met de ontstane realiteit op het slagveld en de fundamentele veiligheidsbelangen van Rusland. Daarnaast benadrukte hij dat de Russische militaire operatie onverminderd wordt voortgezet zolang Zelenski en zijn westerse bondgenoten blijven inzetten op continuering van de oorlog. Een tijdelijk staakt-het-vuren zonder een structurele politieke oplossing is voor Moskou geen reële optie, omdat een dergelijke pauze Oekraïne slechts de gelegenheid zou geven zich militair te hergroeperen en opnieuw te bewapenen. Tijdens het gesprek heeft Trump zijn bereidheid uitgesproken om een bijdrage te leveren aan beëindiging van de oorlog, terwijl beide leiders overeenkwamen hun contacten in de nabije toekomst voort te zetten.
De recente NAVO-bijeenkomst in Ankara laat duidelijk de veranderende machtsverhoudingen binnen het Atlantische bondgenootschap zien. De aandacht ging hoofdzakelijk naar de persoonlijke diplomatie tussen Trump en de Turkse president Erdoğan. Trump liet zelfs weten dat hij de top mogelijk had overgeslagen wanneer deze niet in Turkije was georganiseerd, waarmee hij het strategische belang van Ankara onderstreepte. Turkije is een NAVO-lid dat een onafhankelijke koers volgt, betrekkingen onderhoudt met zowel de VS als Rusland en zich niet langer conformeert aan de geopolitieke agenda van de Europese NAVO-landen. Daarnaast werd gesproken over de mogelijke levering van F-35-gevechtsvliegtuigen aan Turkije, het opheffen van Amerikaanse sancties en de rol van Ankara bij een mogelijke vredesregeling in Oekraïne. Tegenover deze ontwikkelingen staat een Europees blok, dat zich voorbereidt op een toekomst waarin het minder kan rekenen op Amerikaanse steun.
Bij dat laatste speelt de Canadese premier Mark Carney een opvallende rol. Hij heeft tijdens een besloten overleg in januari van dit jaar met Europese leiders in Brussel (via een telefonische verbinding) gezegd dat “het oude Amerika niet meer terugkomt”. Merkwaardig is daarbij, dat Carney niet vanuit Ottawa, maar via een Brits telefoonnummer contact onderhield met de Europese regeringsleiders. Carney is een invloedrijke vertegenwoordiger van de financiële en geopolitieke netwerken rond de City of London. Vanuit die positie pleit hij voor een nieuwe Europese veiligheidsarchitectuur, gebaseerd op hogere defensie-uitgaven, een gezamenlijke defensie-industrie en nieuwe financiële instellingen voor de financiering van militaire investeringen.
- Het artikel gaat hieronder verder -
De Gift Card is een leuke manier om Gezond Verstand een kwartaal of een jaar lang cadeau doen. De Gift Card is digitaal verkrijgbaar én als pasje met daarop een unieke code + een feestelijke cadeau-enveloppe.
Abonnees krijgen 15% korting!
Gezond Verstand 6x cadeau doen
Op papier én digitaal
Gezond Verstand 24x cadeau doen
Op papier én digitaal
Trump zet juist in op een andere benadering, waarbij samenwerking plaatsvindt tussen soevereine staten, die handelen vanuit hun eigen nationale belangen. Een land als Turkije neemt daarbij een belangrijkere plaats in dan de traditionele machtscentra binnen de NAVO. De machtsbalans binnen het bondgenootschap verschuift: weg van een door Europa en trans-Atlantische instituties gedomineerde orde, richting een pragmatischer systeem, waarin bilaterale relaties en nationale soevereiniteit steeds meer de boventoon voeren.
De fragiele wapenstilstand tussen Israël, de VS en Iran verkeert in een uiterst onzekere fase. Centraal staat het op 15 juni jl. ondertekende ‘memorandum van overeenstemming’, dat een onderhandelingsperiode van zestig dagen moest inluiden om een duurzame politieke regeling te bereiken. Het is echter de vraag of dit akkoord feitelijk nog levensvatbaar is. Hoewel grootschalige militaire confrontaties voorlopig zijn afgenomen, blijven onderliggende spanningen onverminderd bestaan. Iran zet diplomatieke gesprekken voort, terwijl het tegelijkertijd zijn militaire afschrikking en regionale bondgenootschappen versterkt. Israël blijft daarentegen benadrukken dat het bereid is opnieuw militair op te treden wanneer het van mening is dat Iran zijn nucleaire of militaire capaciteit verder uitbreidt. De VS bevindt zich in een lastige positie: Washington probeert het diplomatieke proces overeind te houden. Daardoor ontstaat een situatie waarin het formele vredesproces nog wel bestaat, maar voortdurend wordt overschaduwd door wederzijds wantrouwen en de dreiging van een nieuwe escalatie.
Op 4 juli jl. zijn miljoenen Iraniërs in Teheran samengekomen voor de herdenkingsplechtigheid van de omgekomen Opperste Leider Ali Khamenei, die op de eerste dag van de Amerikaans-Israëlische oorlog tegen Iran vermoord werd. De zes dagen durende staatsbegrafenis strekt zich uit over zowel Iran als Irak en zou in totaal meer dan dertig miljoen deelnemers kunnen trekken. Naast de massale publieke belangstelling zijn ook staatshoofden, regeringsvertegenwoordigers en religieuze leiders uit ongeveer honderd landen naar Teheran afgereisd om hun respect te betuigen. De Iraanse autoriteiten omschrijven de grote opkomst als een bevestiging van de nationale eenheid en de voortdurende toewijding aan de idealen van de Islamitische Revolutie, terwijl tegelijkertijd de roep om vergelding voor de dood van Khamenei luid klinkt tijdens de plechtigheden.
Volgens recente verklaringen van de Iraanse ambassadeur in China is Iran voornemens de schepen die gebruikmaken van de Straat van Hormuz kosten in rekening te brengen voor beveiliging, toezicht en beheer van de vaarroute. Daarbij krijgen China en andere bevriende landen een voorkeursbehandeling wat betreft de hoogte en aard van deze vergoedingen. Tegelijkertijd heeft Teheran een door Oman voorgesteld alternatief voor de scheepvaartroute afgewezen, omdat deze onder Amerikaans toezicht zou komen te staan en volgens Iran is dit in strijd met de eerder gesloten overeenkomst tussen Teheran en Washington. In plaats daarvan hebben Iran en Oman afgesproken gezamenlijk het scheepvaartverkeer door de Straat van Hormuz te beheren. Volgens de Iraanse autoriteiten zal de strategische waterweg daarmee niet terugkeren naar de situatie van vóór de recente oorlog met Israël en de Verenigde Staten.
Pakistan ontwikkelt zich razendsnel tot een van de belangrijkste geopolitieke spelers in het Midden-Oosten en Zuid-Azië. Islamabad vervult, in nauwe samenwerking met China, een steeds centralere rol in de regionale veiligheidsarchitectuur, hetgeen geleidelijk aan de traditionele Amerikaanse invloed terugdringt. De intensieve samenwerking tussen Pakistan en Saoedi-Arabië is vergroot door een wederzijds defensieakkoord, dat inmiddels is uitgebreid met een Pakistaanse nucleaire paraplu als ultieme veiligheidsgarantie voor het koninkrijk Saoedi-Arabië. Ook Qatar zou op het punt staan zich bij deze veiligheidsstructuur aan te sluiten, terwijl Pakistan tegelijkertijd de militaire samenwerking met Turkije intensiveert, onder meer op het gebied van de ontwikkeling van geavanceerde gevechtsvliegtuigen. Hierdoor ontstaat een nieuw regionaal veiligheidsblok, waarbij Pakistan niet langer uitsluitend een bondgenoot van het Westen is, maar steeds meer optreedt als onafhankelijke veiligheidsleverancier, ondersteund door China en in toenemende mate afgestemd met Rusland en Iran. Juist deze combinatie van Chinese economische macht, Russische strategische steun en de Pakistaanse militaire en nucleaire capaciteit biedt de Golfstaten een geloofwaardig alternatief voor de traditionele Amerikaanse veiligheidsparaplu.
Veel leiders in de regio beseffen dat langdurige stabiliteit niet langer afhankelijk hoeft te zijn van Washington, maar steeds meer kan worden gevonden in regionale samenwerking, wederzijdse defensieafspraken en economische integratie met China. Deze ontwikkeling markeert een fundamentele verschuiving in de machtsverhoudingen, waarbij Pakistan zich ontpopt tot een cruciale schakel tussen China, Iran, Turkije en de Arabische Golfstaten.
De Britse premier Keir Starmer bevindt zich in de laatste fase van zijn premierschap en probeert in die beperkte tijd nog zoveel mogelijk van zijn politieke agenda veilig te stellen. Daarbij ligt de nadruk vooral op een forse verhoging van de defensie-uitgaven, een ontwikkeling die past binnen een bredere trend van militarisering in Europa. Groot-Brittannië heeft hiervoor nauwelijks financiële ruimte. De staatsschuld bedraagt inmiddels ongeveer 100% van het bruto binnenlands product, de belastingdruk is hoog en nieuwe defensie-uitgaven kunnen alleen worden gefinancierd door extra schulden aan te gaan, of te bezuinigen op andere beleidsterreinen. Starmer heeft daarom voorgesteld om de budgetten voor infrastructuur, waaronder investeringen in wegen en de energievoorziening, terug te schroeven. Opvallend is, dat het grootste deel van de extra defensiemiddelen niet terechtkomt bij de conventionele strijdkrachten, maar bij de modernisering en uitbreiding van de Britse nucleaire afschrikking.
De politieke partij AfD heeft tijdens haar recente partijcongres een grootschalige blokkade door Antifa-demonstranten weten te omzeilen, met een eenvoudige maar effectieve strategie. Terwijl 35.000 actievoerders zich vanaf de vroege ochtend op de toegangswegen hadden verzameld om de aankomst van de congresdeelnemers te verhinderen, bleek de partij haar afgevaardigden al ruim anderhalf uur eerder onder politiebegeleiding in een lange colonne naar de congreslocatie te hebben gebracht. Toen de demonstranten hun blokkades hadden ingenomen, waren de meeste AfD-delegaties al binnen en konden zich in alle rust voorbereiden op het congres. Het is een tactische overwinning voor de partij, waarbij de geplande verstoring van het congres volledig mislukte. Tijdens de bijeenkomst werden partijleiders Alice Weidel en Tino Chrupalla met ruime meerderheden herkozen. AfD ontleent haar groeiende politieke zelfvertrouwen aan de stijgende steun in de peilingen, waardoor de partij inmiddels een grote politieke kracht in Duitsland is geworden. In hun toespraken richtten Weidel en Chrupalla zich op thema’s als immigratie, kritiek op de gevestigde politieke partijen en verzet tegen de globalistische beleidsagenda’s. De hierboven genoemde gebeurtenis laat zien dat pogingen om de partij fysiek of politiek te isoleren steeds minder effectief zijn en zelfs bijdragen aan een verdere versterking van hun positie in de aanloop naar de komende regionale verkiezingen.
– einde artikel –
Je las een Premium artikel uit Gezond Verstand
Volg ons op social media
Kijk en beluister Gezond Verstand via
Gerelateerde berichten
