De MC-21 wordt Ruslands rivaal voor Airbus en Boeing

Onlangs heeft zich een uitdager aangediend. De MC-21, geheel gefabriceerd uit Russische onderdelen, voerde in juni 2026 zijn eerste testvlucht uit, daarbij ook bewegingen op slechts één motor. Alles verliep rimpelloos. Eind juni werd de fabrikant, Yakovlev in Irkoetsk, bezocht door president Poetin. Hij gaf de opdracht geen tijd te verliezen met de certificatie. Het moet worden bewezen dat alle honderden systemen in het vliegtuig werken zonder haperen. Als de certificatie is afgerond, kan de MC-21 gaan concurreren met Airbus en Boeing. Dat was al het doel van Poetin bij de start van het MC-21 project in 2007.

Het einddoel is niet bereikt. Fabrikant Yakovlev zal een eigen dealernetwerk in de gehele wereld moeten opzetten voor deskundig onderhoud en begeleiding bij het opleiden van piloten. De Russische onderdelen verwerkt in de MC-21 hebben gemiddeld een hoger gewicht dan de oorspronkelijk geïmporteerde delen. De MC-21 in zijn vernieuwde versie weegt aanzienlijk meer dan het eerdere ontwerp. Dit maakt het kerosineverbruik hoger. De MC-21 heeft een actieradius van 3.800 km. Dit is minder dan de actieradius (6.000 km) van A320neo en 737. Ongetwijfeld zal toekomstige innovatie ertoe bijdragen dat de prestaties van dit toestel verbeteren.

De eerste MC-21 was in 2016 getoond. Men was verbluft over de energiezuinigheid van het nieuwe vliegtuig. Een bijzonderheid was het gebruik van ‘composieten’ (wafels van nieuwe materialen) waaruit de vleugels waren opgebouwd. Zelfs onder extreme Siberische omstandigheden behield de MC-21 zijn structurele kracht. Het toestel was ontworpen met buitenlandse hulp. De motor was van Frans-Amerikaans ontwerp. Het MC-21 project werd afgebroken na de start van de Russische militaire actie in Oekraïne. De levering van onderdelen werd door westerse sancties subiet stilgelegd. De tegenzet van Poetin bestond uit zijn opdracht de MC-21 geheel opnieuw te ontwerpen (PD-14 motoren, onderstellen, avionics, electronica, etc.). De nieuwe versie van het vliegtuig moest volgens Poetin voor 100% zijn gebouwd met originele Russische onderdelen. Aan die opdracht is gehoor gegeven. Het nieuwe vliegtuig bewijst de vindingrijkheid en het doorzettingsvermogen van de experts in Irkoetsk. Als eenmaal de certificatie is afgerond, hopelijk in 2029, is de MC-21 overal ter wereld welkom, met goedkeuring van de Amerikaanse FAA en het Europese ESA.

Voorlopig zitten Airbus en Boeing nog op rozen. Boeing produceert twee toestellen per dag, Airbus bijna drie. Er lopen nog bestellingen voor duizenden A320-neo en 737-jets. Het aanzien van Airbus is goed. Het bedrijf is een Duits-Frans-Engels samenwerkingsverband. Het administratieve hoofdkantoor van Airbus is in Leiden, zichtbaar vanaf de A44. De vliegtuigrompen komen uit Hamburg. De eindmontage heeft plaats in Toulouse. Airbus heeft voldoende in kas om nieuwe vliegtuigtypen te financieren. Het beeld bij Boeing is anders. De voorgestelde Boeing-797 blijkt een onbetaalbaar project. Misschien kan de Amerikaanse zwakte voordelig uitpakken voor Rusland, dat moeiteloos zijn vliegtuigproductie helpt met staatssteun. Poetin heeft diep in de buidel getast met zijn steun aan het MC-21 project.

China vliegt met de eigen Comac C919, een ‘narrow-body’ bedoeld als rivaal van Airbus en Boeing. Deze lijkt als twee druppels water op de Airbus A310. De Chinese C919 is niet toegelaten op routes in het buitenland. Drie jaar geleden werd de export van onderdelen van de motor van de C919 tijdelijk verboden door de Amerikaanse regering. De C919 was op slag vleugellam. Hierna werden onbekende motoren van Chinese makelij gehangen onder alle C919’s. Die vliegen weer in lijndienst, maar niemand weet voor hoe lang. Vliegtuigmotoren zijn de meest gevoelige onderdelen. Het is doorgaans pas na tien jaar mogelijk om een motor — na tienduizenden bedrijfsuren — te beoordelen als ‘betrouwbaar’. Zo neemt China een grote gok met een onbewezen motor.

China dendert verder. Er komen C929 en C939 toestellen, telkens grotere ‘wide-body’ vliegtuigen die lijken bedoeld om Airbus en Boeing van de troon te stoten. Hier ligt China op achterstand. Rusland beschikt over aanzienlijk meer kennis op het gebied van vliegtuigmotoren. Het inlopen van de achterstand is een kwestie van veel tijd. Anders dan Rusland heeft China een breed programma ontwikkeld waarbij nieuwe types motoren gelijktijdig worden ontwikkeld voor toepassing in verschillende vliegtuigtypen. De chinezen begrijpen dat ze tijd moeten nemen om alles uit te proberen. Ze zien dat de hoofdrol in de toekomst zal toevallen aan langeafstandsvliegtuigen die worden voortgestuwd door twee (in plaats van vier) super-krachtige motoren. Twee motoren betekent lagere onderhoudskosten en lager brandstofverbruik. Zulke motoren kunnen, als China of Rusland ze ontwikkelen, leiden tot aantrekkelijke nieuwe opties. Niet langer wordt straks de dienst uitgemaakt door Airbus of Boeing. Misschien moeten er zaken worden gedaan in Irkoetsk als de MC-21 aanzet tot nieuwe bloei.