Jeroen van den Berg
De Oekraïense president Zelenski heeft recentelijk een open brief gepubliceerd, die formeel gericht was aan de Russische president Poetin. De kern van Zelenski’s boodschap is dat Rusland zware verliezen lijdt, dat Oekraïne bereid blijft om door te vechten en dat een onmiddellijk staakt-het-vuren langs de huidige frontlijn noodzakelijk is, waarna onderhandelingen zullen kunnen beginnen. De brief maakt deel uit van een bredere campagne om de indruk te wekken dat Oekraïne nog steeds het initiatief bezit en dat Rusland onder toenemende druk staat. De berichtgeving is primair gericht op de EU-regeringen, de Amerikaanse politiek en de internationale media. Kiev probeert hiermee de druk op te voeren op Washington en Europa om de oorlog te blijven ondersteunen en tegelijkertijd een bevriezing van het conflict af te dwingen.
De militaire ontwikkelingen aan het front vormen echter de kern van de ernstig verslechterende situatie voor Oekraïne. In het noorden van de Donbas is de strategisch belangrijke stad Lyman dicht bij een Russische herovering. Generaal Valeri Gerasimov verklaarde dat Russische troepen inmiddels 85% van de stad controleren, terwijl videobeelden laten zien dat Oekraïense aanwezigheid in grote delen van de stad vrijwel verdwenen is. De betekenis van Lyman reikt verder dan de stad zelf. Samen met het nabijgelegen Sviatohirsk en de omliggende hooggelegen gebieden vormt zij een belangrijke toegangspoort tot Slovjansk. Wanneer Rusland deze posities consolideert, ontstaat een mogelijkheid om de gehele Slovjansk-Kramatorsk-agglomeratie vanuit het noorden onder druk te zetten. Daarnaast wordt melding gemaakt van verdere Russische terreinwinst in Konstantinivka, waar inmiddels meer dan 70% van de stad onder Russische controle staat. Ook in de regio Zaporizja gaat de Russische opmars gestaag door.
In St. Petersburg vond van 3 tot en met 6 juni jl. het International Economic Forum (SPIEF 2026) plaats. Poetin maakte daar in zijn speech duidelijk dat Moskou zich niet langer uitsluitend richt op de volledige verovering van de Donbas, maar tevens vasthoudt aan zijn aanspraken op de regio’s Zaporizja en Cherson. Opvallend waren Poetins opmerkingen over de noodzaak om de ideologische erfenis van de Oekraïense nationalistische bewegingen van de jaren dertig en veertig uit te bannen. Hij ging hiermee verder dan eerdere formuleringen en suggereerde dat de huidige politieke structuur van Oekraïne fundamenteel moet veranderen. De uitspraken zijn de meest expliciete aanwijzingen tot nu toe waarbij Moskou uiteindelijk aanstuurt op een regimewisseling in Kiev. Daarmee is een punt bereikt dat op militair en diplomatiek vlak een compromis met de huidige Oekraïense regering niet meer waarschijnlijk is.
Tijdens SPIEF 2026 verklaarde Poetin dat eerdere aanvallen met de hypersonische Oresjnik-raketten in Oekraïne gevechtstests waren, dat het systeem nog steeds verder wordt ontwikkeld en nog niet ten volle benut is. Hij onthulde daarbij dat de raket nooit op Russisch grondgebied is getest, maar uitsluitend onder operationele omstandigheden. Poetin zei dat Rusland onderzoekt hoe het systeem effectief kan worden ingezet tegen doelen in stedelijke gebieden. Dit betekent waarschijnlijk dat Rusland zich voorbereidt op structurele aanvallen tegen commandocentra, bunkers en besluitvormingsstructuren in en rond Kiev. Hij bevestigde dat bij een recente aanval niet één maar twee Oresjnik-raketten werden gebruikt: één tegen een satellietstad ten zuiden van Kiev en een tweede tegen een zwaar versterkte Oekraïense positie in de Donetsk-regio. Een geconcentreerde aanval met meerdere Oresjnik-systemen heeft een energie-effect dat vergelijkbaar is met dat van een klein kernwapen. Waar Zelenski en zijn bondgenoten hopen op een bevriezing van het conflict, ligt het militaire initiatief stevig in Russische handen. Verdere offensieve operaties zullen de voorwaarden scheppen voor een uiteindelijke afwikkeling van de oorlog op Russische voorwaarden.
- Het artikel gaat hieronder verder -
De Gift Card is een leuke manier om Gezond Verstand een kwartaal of een jaar lang cadeau doen. De Gift Card is digitaal verkrijgbaar én als pasje met daarop een unieke code + een feestelijke cadeau-enveloppe.
Abonnees krijgen 15% korting!
Gezond Verstand 6x cadeau doen
Op papier én digitaal
Gezond Verstand 24x cadeau doen
Op papier én digitaal
Iran
De spanningen tussen de Verenigde Staten en Iran zijn opnieuw opgelopen, nadat beide landen militaire aanvallen hebben uitgewisseld. Washington voerde aanvallen uit op Iraanse radarinstallaties, commandocentra en luchtverdedigingssystemen nabij de Straat van Hormuz, als vergelding voor het neerhalen van een Amerikaanse Apache-helikopter. Iran reageerde daarop met raket- en droneaanvallen op Amerikaanse militaire installaties in de regio, waaronder bases in Bahrein en Jordanië. President Donald Trump verklaarde dat Iran “de prijs zal betalen” omdat het te lang zou hebben gewacht met het sluiten van een overeenkomst. Vanuit Teheran klonk een geheel andere retoriek; minister van Buitenlandse Zaken Abbas Araghchi waarschuwde dat Iran geen enkele aanval onbeantwoord zal laten en beschuldigde de Verenigde Staten ervan het diplomatieke proces te ondermijnen. Hoewel beide partijen eerder een fragiel staakt-het-vuren overeenkwamen en diplomatieke gesprekken voerden, onder meer in Pakistan, lijkt de kans op verdere escalatie opnieuw toe te nemen. De gebeurtenissen onderstrepen hoe kwetsbaar de huidige situatie blijft rond de strategisch belangrijke Straat van Hormuz.
De recente Israëlische escalatie in Libanon heeft niet alleen geleid tot een nieuwe militaire confrontatie met Hezbollah, maar heeft ook de diplomatieke pogingen van de Verenigde Staten om tot een akkoord met Iran te komen ernstig ondermijnd. Israël heeft met zijn uitbreiding van operaties in Zuid-Libanon en bombardementen op de zuidelijke buitenwijken van Beiroet bewust een situatie gecreëerd waarin Teheran zich genoodzaakt zag de gesprekken met Washington op te schorten. Israël zou niet alleen Hezbollah willen terugdringen, maar tevens de regionale invloed van Iran willen verzwakken en voorkomen dat een Amerikaans-Iraanse overeenkomst de bestaande machtsverhoudingen in stand houdt. De regering van Netanyahu staat onder druk van rechtse en religieus-nationalistische partijen, waardoor militaire successen steeds belangrijker worden in de binnenlandse politiek. De frustratie in Europa over de Israëlische strategie groeit. Landen als Frankrijk vrezen dat een langdurige Israëlische aanwezigheid in Zuid-Libanon uitmondt in een nieuwe bezettingssituatie. Israëlische operaties in Zuid-Libanon gaan intussen door, terwijl de Houthi’s in Jemen opnieuw hebben aangekondigd dat zij Israëlische scheepvaart in de Rode Zee als legitiem doelwit beschouwen.
De Israëlische premier Netanyahu verklaarde dat Israël met zijn recente operaties een vermeende Iraanse nucleaire dreiging heeft willen neutraliseren en waarschuwde dat nieuwe aanvallen zullen volgen wanneer Iran opnieuw tot actie overgaat. Vanuit Teheran klinkt een vergelijkbare boodschap: zolang Israël aanvallen uitvoert, behoudt Iran zich het recht voor om met vergeldingsacties te reageren. Opvallend is de rol van de Amerikaanse president Trump, die persoonlijke druk heeft uitgeoefend op Netanyahu om verdere escalatie te voorkomen. Trump heeft de Israëlische premier gewaarschuwd dat Israël bij een grootschalige oorlog tegen Iran niet automatisch op volledige Amerikaanse steun kan rekenen. Volgens Trump bepaalt niet Israël, maar de VS de voorwaarden van een mogelijke regeling met Iran.
Armenië
De parlementsverkiezingen in Armenië hebben premier Nikol Pashinyan een nieuwe regeringsperiode opgeleverd. De uitslag heeft de fundamentele geopolitieke dilemma’s van het land nog eens goed duidelijk gemaakt. Pashinyans partij Civil Contract behaalde 49,81% van de stemmen. Dit is voldoende om een regering te vormen, maar onvoldoende om een mandaat te claimen voor een radicale koerswijziging richting de Europese Unie en een verdere verwijdering van Rusland. Tegelijkertijd is de oppositie verdeeld en slaagde deze er niet in een geloofwaardig alternatief te presenteren. Pashinyan presenteert zijn beleid als een moderniseringsproject en spreekt over een Europese toekomst voor Armenië, maar een daadwerkelijk EU-lidmaatschap is uiterst onwaarschijnlijk. De Europese koers fungeert vooral als een binnenlands politiek verhaal dat hoop, hervormingen en een nieuw ontwikkelingsmodel symboliseert. Tegelijkertijd ziet het ernaar uit dat Armenië uiteindelijk gedwongen zal worden een keuze te maken tussen een lidmaatschap van de Euraziatische Economische Unie, of verdere integratie met de EU. Een vertrek uit de door Rusland geleide economische structuren zou kunnen leiden tot een zware economische schok, aangezien een groot deel van de Armeense handel, energievoorziening, arbeidsmigratie en investeringen nog altijd nauw verbonden is met Rusland.
Armenië koestert de illusie van het profiteren van het beste van twee werelden: zowel Russische economische voordelen als Europese integratie. Deze balans zal uiteindelijk onhoudbaar blijken. Armenië heeft een kwetsbare geopolitieke positie, ingeklemd tussen Turkije en Azerbeidzjan, terwijl de relatie met Iran eveneens onder druk staat. Het verlies van Russische steun vormt een grote strategische bedreiging voor Armenië. Een verdere verslechtering van de Russisch-Armeense betrekkingen zal de economische positie van het land verzwakken en de onderhandelingsmacht tegenover Azerbeidzjan en Turkije verder aantasten. Daarmee zijn de verkiezingen vooral een bevestiging van een reeds ingezette koers: een geleidelijke maar risicovolle verschuiving richting het Westen.
De verkiezingsoverwinning van premier Pashinyan heeft in Moskou geleid tot een scherpe waarschuwing, namelijk dat de Armeense regering de uitslag niet mag interpreteren als een vrijbrief om de geopolitieke koers van het land eenzijdig te wijzigen. Volgens het Russische ministerie van Buitenlandse Zaken vond de verkiezingscampagne plaats tegen een achtergrond van zware druk op oppositiepartijen, arrestaties van oppositiekandidaten en groeiende Europese inmenging. Daarbij wordt benadrukt dat Armenië niet volledig kan integreren met de Europese Unie en tegelijkertijd lid kan blijven van de door Rusland geleide Euraziatische Economische Unie, omdat beide economische systemen volgens Moskou fundamenteel onverenigbaar zijn. Rusland waarschuwt dat Pashinyans strategie om van beide werelden te willen profiteren, gebaseerd is op wensdenken en dat een verdere verwijdering van Moskou aanzienlijke economische gevolgen kan hebben voor een land dat vooralsnog sterk afhankelijk blijft van Russische handel, energie en de omvangrijke Armeense diaspora in Rusland.
– einde artikel –
Je las een Premium artikel uit Gezond Verstand
Volg ons op social media
Kijk en beluister Gezond Verstand via
Gerelateerde berichten
