Barsten in het klimaatsprookje

Bedrijven worden door veel mensen beschouwd als aparte zelfstandige entiteiten, die losstaan van de burger. In werkelijkheid zijn de geldstromen van bedrijven en die van burgers communicerende vaten. Immers, burgers zijn de consumenten van de producten van bedrijven. Fabrikanten zullen de hogere overheidsheffingen doorberekenen aan de consument, met als gevolg stijgende prijzen. Hierdoor betalen burgers langs indirecte weg voor de lasten waarvan zij vinden dat die vanuit rechtvaardigheidsoverwegingen voor rekening van de bedrijven zouden moeten komen. Slechts weinig respondenten doorzien deze kettingreactie, waarbij de consument uiteindelijk opdraait voor de lastenverzwaring bij bedrijven. Dat blijkt uit de antwoorden op open vragen: “Bedrijven zijn de grootste vervuilers, die te weinig meebetalen aan het voorkomen van klimaatverandering.” “Bedrijven worden ontzien en burgers in de steek gelaten.” “Ik vind dat bedrijven véél meer dan nu moeten gaan bijdragen, omdat bedrijven ook veel meer bijdragen aan de klimaatverandering.” Een enkeling doorziet dat de tegenstelling tussen burgers en bedrijven een valse, onterechte voorstelling van zaken geeft: “Bedrijven berekenen de lastenstijgingen door aan de klanten en zo is de burger uiteindelijk toch weer de pineut.” Een tweede, misschien nog ernstiger gevolg is dat bij toenemende lastendruk veel bedrijven hun activiteiten verplaatsen naar landen waar klimaatmaatregelen minder nadelige effecten hebben, of zelfs geheel afwezig zijn. Bedrijven vormen de motor van de economie, en elk bedrijf dat het land verlaat, of dat zich niet in Nederland wil vestigen wegens de verstikkende overheidsregels, is een aderlading voor de welvaart en het welzijn van de bevolking en zal het armste deel het hardst raken.

Dat (grote) bedrijven weinig financiële offers hoeven te brengen, terwijl zij de grootste vervuilers zijn, en daarom meer zouden moeten bijdragen, noemt het SCP-rapport het toepassen van het ‘vervuiler-betaalt-principe’.

Het is sowieso merkwaardig dat CO₂-uitstoot het label ‘vervuiling’ krijgt opgeplakt. Immers, CO₂ in de atmosfeer veroorzaakt geen longaandoeningen en geen plantensterfte. Integendeel zelfs. Het is geen giftige stof, maar een onontbeerlijke voedingsstof voor planten en planten en is onontbeerlijk voor het voortbestaan van mens en dier. Niet voor niets pompen glastuinbouwers CO₂ in hun kassen om de plantengroei te stimuleren.

Naast bedrijven, moeten ook rijke burgers meer bijdragen aan het bekostigen van de klimaatmaatregelen, vindt vier op de vijf Nederlanders. Vooral mensen met lage inkomens en ouderen vinden het onrechtvaardig dat armen onevenredig veel moeten bijdragen, vergeleken met meer bemiddelde mensen. Die laatsten hebben met subsidie zonnepanelen op hun daken kunnen leggen, dure elektrische auto’s aangeschaft en hun woning laten isoleren. Een ruime meerderheid ervaart de verdeling van die kosten tussen arme en rijke mensen in Nederland als oneerlijk, aldus de SCP-bevindingen.

Ondanks het aanhoudende klimaatgedram van overheidsinstanties, met in hun kielzog de reguliere media, denkt inmiddels een derde van de Nederlanders dat klimaatverandering vooral veroorzaakt wordt door natuurlijke processen en niet zozeer door menselijk handelen, en de trend is dat steeds meer burgers tot dat inzicht komen. Uit een eerder SCP-onderzoek, gepubliceerd in 2024, bleek dat 5% geloofde dat het klimaat in de afgelopen honderd jaar helemaal niet is veranderd. Hierbij is het nodig een kanttekening te plaatsen want klimaatverandering is een onweerlegbaar feit, waarbij bedacht moet worden dat het klimaat van de aarde al honderden miljoenen jaren lang voortdurend verandert – nu eens is het warmer, dan weer kouder. Schommelingen zijn dus niks bijzonders en te wijten aan variaties in zonnestraling en andere natuurlijke processen. De klimaatlobby heeft de meeste mensen er succesvol van weten te overtuigen dat klimaatverandering vooral door menselijke CO₂-uitstoot wordt veroorzaakt, zo blijkt uit het SCP-rapport.

Het SCP is een wetenschappelijk overheidsinstituut en het rapport dient als beleidsadvies voor politici en beleidsambtenaren. Om hun doelgroep te doordringen van de ernst van klimaatverandering, starten de SCP-onderzoekers hun rapport met het schetsen van een schrikbeeld over de toekomst van de aarde. Wereldwijd verandert het klimaat sneller dan verwacht en Nederland bevindt zich in een precaire situatie, want de opwarming verloopt hier twee keer sneller dan het wereldgemiddelde en de gevolgen zijn al merkbaar, zo stelt het rapport. Voorts benadrukken de onderzoekers dat de planetaire grenzen al sinds enige tijd zijn overschreden en dat de impact hiervan verder zal toenemen.

Nadere analyse van de SCP-cijfers leert dat Nederlanders zich grote zorgen maken over de toenemende armoede en het verval van Nederland. Door de klimaatmaatregelen groeit ook de kloof tussen verschillende groepen van de Nederlandse bevolking, vooral tussen de armere en de rijkere burgers.

Het vertrouwen in het kabinet-Jetten staat met 22% op een recorddieptepunt. Het geringe vertrouwen dat Nederlanders stellen in hun bewindvoerders, wordt deels veroorzaakt door het groeiende besef dat deze niet in staat zijn de gevolgen van hun klimaatmaatregelen voor gewone mensen te overzien. Grote delen van de bevolking slikken het CO₂-sprookje als oorzaak van klimaatverandering nog steeds, maar er is een kritische overgang merkbaar naar een groeiend aantal mensen dat fluctuaties in zonnewarmte en andere natuurlijke processen als voornaamste oorzaak van klimaatverandering beschouwt. Er komen barsten in het klimaatsprookje. De rigoureuze, honderden miljarden verslindende klimaatmaatregelen leiden tot steeds meer frustratie en verlies van vertrouwen in politici en de overheid.