Jeroen van den Berg
Opvallend is dat Trump met een grote delegatie van Amerikaanse topbestuurders naar China is gegaan, waaronder Elon Musk en Jensen Huang (CEO van Nvidia). Dat laat zien dat technologie en economische deals belangrijk zijn. Er wordt onder meer gesproken over enorme Boeing-deals, sojabonenhandel en plannen over zeldzame aardmetalen, grondstoffen die essentieel zijn voor de moderne technologie- en defensie-industrie. Taiwan blijft de grootste potentiële escalatiefactor tussen beide grootmachten. China wil een explicietere Amerikaanse afwijzing van Taiwanese onafhankelijkheid, terwijl de VS de militaire steun aan Taiwan voortzet.
Oekraïne
De oorlog tussen Rusland en Oekraïne is in een nieuwe fase terechtgekomen, waarbij zowel de militaire confrontaties als de diplomatieke spanningen steeds verder escaleren. Een belangrijk moment was Victory Day, op 9 mei jl. in Moskou, de jaarlijkse herdenking van de overwinning van de Sovjet-Unie op nazi-Duitsland tijdens de Tweede Wereldoorlog. Rond deze viering ontstonden grote spanningen, omdat er belangrijke aanwijzingen waren dat Oekraïne voorbereidingen trof voor grootschalige droneaanvallen op Moskou en mogelijk op de parade zelf. Poetin heeft daarom vooraf een harde waarschuwing afgegeven richting de Verenigde Staten en Oekraïne. Wanneer de parade zou worden aangevallen, zou Rusland zware vergeldingsaanvallen uitvoeren op het centrum van Kiev. Poetin zocht daartoe rechtstreeks telefonisch contact met Trump, om een tijdelijk staakt-het-vuren af te dwingen en een gevaarlijke escalatie bij de herdenkingen te voorkomen.
De spanningen rond Victory Day stonden niet op zichzelf. In de weken voorafgaand aan de parade werd Rusland opnieuw geconfronteerd met een reeks grootschalige droneaanvallen diep in Russisch grondgebied. Daarbij werden drones ingezet die via het luchtruim van de Baltische Staten richting Rusland zijn gevlogen. Dit gebeurde vermoedelijk met hulp van de Britten. Door de geavanceerde Russische elektronische oorlogsvoering zijn delen van het Starlink-netwerk gehackt en daardoor konden sommige Oekraïense drones worden omgeleid naar doelen in Letland. Rusland ziet de aanvallen als onderdeel van een bredere proxy-oorlog tussen Rusland en het Westen, waarbij Europese landen volgens Moskou niet langer slechts politieke bondgenoten van Oekraïne zijn, maar actieve facilitators van aanvallen op Russisch grondgebied.
Duitsland en Oekraïne willen hun militaire samenwerking verder verdiepen door gezamenlijk de zogenoemde ‘deep strike’-capaciteiten verder te ontwikkelen, met een sterke focus op langeafstandsdrones en geavanceerde onbemande systemen. Tijdens een bezoek aan Kiev verklaarde de Duitse minister van Defensie Boris Pistorius dat hun beider landen strategische partners zijn, die profiteren van intensieve technologische samenwerking. Duitsland ziet hierin niet alleen steun aan Oekraïne, maar ook een kans om de eigen defensie-industrie en militaire innovatie te versnellen. Het programma focust zich vooral op startups en bedrijven die snel nieuwe toepassingen voor drones en precisiewapens kunnen ontwikkelen. Duitsland is inmiddels uitgegroeid tot de grootste militaire wapendonor van Oekraïne binnen Europa.
Rusland is op militair vlak de druk aan het opvoeren in de Donbas-regio. Russische troepen rukken op richting Sloviansk, Kramatorsk en Kostiantynivka, terwijl Oekraïense verdedigingslinies steeds meer onder druk komen te staan. Sommige Oekraïense posities bevinden zich inmiddels binnen een soort halve omsingeling, waarbij Russische troepen de hoogtes rond verschillende strategische steden controleren. Vanuit Russisch perspectief bezien is het doel niet uitsluitend territoriale winst, maar het breken van de Oekraïense militaire capaciteit in Donbas.
Een belangrijk discussiepunt is de veelbesproken uitspraak van Poetin dat “het einde van de oorlog in zicht” is. Internationale media namen die uitspraak letterlijk over, maar volgens het Russische persbureau TASS was dit een verkeerde interpretatie. In werkelijkheid zou Poetin niet hebben bedoeld dat het militaire conflict binnenkort eindigt, maar dat het bredere ‘Oekraïne-project’ – de poging van het Westen om Rusland economisch en geopolitiek te verzwakken – is mislukt. Poetin is ervan overtuigd dat Rusland de zware sancties, economische druk en militaire confrontaties sinds 2022 heeft overleefd en zichzelf zelfs verder heeft versterkt. Daarnaast is er een opvallende verandering in Poetins houding tegenover Europa en de Verenigde Staten. Waar Moskou eerder vooral Washington als hoofdtegenstander zag, is Poetin nu vooral verbitterd geraakt over Europa. Tijdens zijn speech op Victory Day heeft hij Europa neergezet als de echte drijvende kracht achter het conflict, terwijl hij richting de Verenigde Staten – en met name Trump – nog ruimte voor communicatie ziet. Dit is een belangrijk teken; Poetin beschouwt de Europese Unie als ideologisch vastgelopen en structureel vijandig, terwijl hij denkt dat er met Washington uiteindelijk nog pragmatische afspraken te maken zijn.
- Het artikel gaat hieronder verder -
Het cartoonboek bevat een bonte verzameling van de beste, scherpste, mooiste en meest treffende cartoons uit Gezond Verstand.
Maak kennis met de cartoonisten, die u meenemen in het creatieproces en stap voor stap laten zien hoe de cartoons tot stand komen.
Waar komen de ideeën en inspiratie vandaan?
Welke materialen gebruiken ze en wat vinden ze het mooiste en moeilijkste aan hun vak?
Normaal €42,50 voor abonnees €39,50
De oorlog in Oekraïne is niet alleen een militair conflict, maar ook een systeem waarin enorme financiële belangen en corruptienetwerken binnen de machtsstructuur van Kiev een centrale rol spelen. Zo zijn er de ‘Mindich Tapes’, waarin gelekte gesprekken rond defensiecontracten met het Oekraïense bedrijf Fire point naar buiten zijn gekomen. Fire point is betrokken bij de productie van drones en andere wapensystemen. Deze gesprekken tonen aan hoe miljarden aan westerse steun en defensiegelden via een kleine kring rond de Oekraïense top onderling worden verdeeld. De oorlog is voor bepaalde ‘elites’ in Kiev een geldmachine geworden. Hoe langer het conflict voortduurt, hoe langer het binnenstromen van buitenlandse steun, wapencontracten en financiële middelen blijft doorlopen. Dit verklaart mede waarom er vanuit Kiev weinig bereidheid is om echte concessies richting Rusland te doen, of serieuze vredesonderhandelingen aan te gaan. De corruptiestructuren blijven niet beperkt tot individuele politici, maar zijn verweven geraakt met de bredere machtsstructuur rond president Zelenski en de oorlogseconomie die sinds 2022 is ontstaan.
De Oekraïense anticorruptie-diensten NABU en SAPO hebben strafrechtelijke aanklachten ingediend tegen Andri Jermak, voormalig stafchef van president Zelenski. Jermak maakte deel uit van een netwerk dat ruim $ 10 miljoen heeft witgewassen via luxe vastgoedprojecten rond Kiev. Europese leiders zijn allang op de hoogte van de omvangrijke corruptie binnen de Oekraïense machtsstructuur, maar tolereren deze bewust, omdat zij zelf ook financieel en politiek profiteren van de voortzetting van de oorlog. Kaja Kallas en Ursula von der Leyen zijn bijvoorbeeld politici die bewust de corruptie negeren, vanwege hun ideologische vijandigheid richting Rusland en vanwege de economische belangen van de Europese wapenindustrie. Een aanzienlijk deel van het geld dat naar Oekraïne gaat, vloeit uiteindelijk via defensiecontracten terug naar Europese bedrijven, waardoor een systeem ontstaat waarin oorlog, militaire productie en financiële belangen immer sterker met elkaar verweven raken.
Oorlog in Iran
Binnen de onderhandelingen tussen Iran en de Verenigde Staten heeft de diplomatieke impasse zich verder verdiept, nadat Trump de nieuwste Iraanse voorstellen heeft afgewezen. Iran had hem via bemiddelaars een plan aangeboden dat onder meer voorzag in een tijdelijk staakt-het-vuren, een gedeeltelijke beperking van de uraniumverrijking, het overdragen van een deel van de verrijkte uraniumvoorraad aan een derde partij en gesprekken over verdere de-escalatie. In ruil daarvoor eiste Teheran onder meer het opheffen van sancties, de vrijgave van bevroren Iraanse tegoeden, een einde aan de Amerikaanse maritieme blokkade en garanties dat nieuwe aanvallen zouden uitblijven. De afwijzing van Trump laat zien hoe groot de kloof inmiddels is geworden tussen beide partijen. Waar Iran probeert de oorlog te koppelen aan bredere regionale eisen – zoals erkenning van hun positie rond de Straat van Hormuz en het beëindigen van de economische druk – blijft Washington vasthouden aan verregaande beperkingen op het Iraanse nucleaire programma en herstel van de vrije scheepvaart in de Golf-regio.
De oorlog heeft geleid tot een fundamentele herschikking van de machtsverhoudingen in West-Azië. Vooral de Iraanse raket- en droneaanvallen op de Amerikaanse militaire infrastructuur hebben aangetoond dat de traditionele Amerikaanse veiligheidsarchitectuur in de Golfregio erg kwetsbaar is. Bases in Qatar, Bahrein, Koeweit en de Verenigde Arabische Emiraten, jarenlang beschouwd als symbolen van Amerikaanse dominantie, zijn nu juist strategische doelwitten die Iran relatief goedkoop onder druk kan zetten. De oorlog laat daarmee zien hoe asymmetrische oorlogsvoering, drones en precisieraketten het militaire evenwicht in de regio kunnen veranderen. De situatie rond de Straat van Hormuz blijft uiterst explosief. Iran heeft de zeestraat niet volledig afgesloten, maar wel zodanig onder druk gezet dat een groot deel van de mondiale energiestromen ernstig wordt ontwricht. Honderden schepen liggen te wachten, of kiezen voor alternatieve routes. De Verenigde Staten probeerden met ‘Project Freedom’ een maritieme corridor te creëren om de commerciële scheepvaart te beschermen, maar die operatie is al snel vastgelopen.
Een opvallend onderdeel van deze strijd is de groeiende rol van Pakistan. Islamabad kijkt met grote zorg naar de mogelijkheid van verdere destabilisatie van Iran, omdat een grootschalige regionale oorlog direct gevolgen zou hebben voor de veiligheid van Pakistan zelf. Daarbij speelt niet alleen de lange grens tussen beide landen een rol, maar ook de angst dat chaos in Iran separatistische en sektarische spanningen in de bredere grensregio kan aanwakkeren. Tegelijk ziet Pakistan hoe de oorlog de geopolitieke positie van China versterkt, aangezien Beijing afhankelijker wordt van stabiele energieroutes buiten de invloedssfeer van de Verenigde Staten. Daardoor ontstaat een strategische bundeling van belangen tussen Iran, Pakistan, China en in toenemende mate ook Rusland. Pakistan is minder bereid volledig mee te bewegen met de Amerikaanse belangen in de regio.
In Washington en Tel Aviv groeit de vrees dat de oorlog met Iran leidt tot een versterking van de Iraanse positie, in plaats van een verzwakking. Een centrale rol daarin speelt de Iraanse opperste leider Ali Khamenei, die weigert in te gaan op Amerikaanse druk en de oorlog ziet als een existentiële strijd tegen buitenlandse overheersing. Khamenei zou de Iraanse strijdkrachten expliciet opdracht hebben gegeven om ‘beslissende operaties’ voort te zetten tegen zowel Israëlische als Amerikaanse doelen in de regio. Daarmee probeert Teheran duidelijk te maken dat verdere aanvallen op Iran automatisch zullen leiden tot escalatie in de gehele Golf-regio. Iran zet daarom sterker in op asymmetrische oorlogsvoering. Daarbij draait het niet alleen om directe militaire confrontaties, maar vooral om het verhogen van de strategische kosten voor de Verenigde Staten en Israël. Iraanse raket- en droneaanvallen op Amerikaanse infrastructuur in de Golf-regio, gecombineerd met de voortdurende dreiging rond de Straat van Hormuz, hebben aangetoond dat Iran in staat is de wereldeconomie en de wereldwijde regionale stabiliteit ernstig te ontregelen.
De groeiende rol van Rusland als mogelijke bemiddelaar is erg belangrijk. Moskou onderhoudt nog werkbare relaties met zowel Teheran als Washington en probeert zich te positioneren als een geloofwaardige diplomatieke tussenpersoon. Tegelijkertijd wordt door de voortdurende druk van de Verenigde Staten Iran verder richting Rusland en China geduwd, waardoor de oorlog bijdraagt aan een bredere geopolitieke verschuiving richting een multipolaire wereldorde.
Verenigd Koninkrijk
De positie van de Britse premier Keir Starmer komt steeds verder onder druk te staan. Binnen de Labour-partij is een openlijke machtsstrijd ontstaan, na slechte lokale verkiezingsresultaten, interne schandalen en kritiek op het leiderschap. Inmiddels hebben meer dan tachtig Labour-parlementsleden publiekelijk opgeroepen tot Starmers vertrek en zijn vier ministers afgetreden. Namen die rondgaan als mogelijke opvolger, zijn: Wes Streeting, Andy Burnham en Angela Rayner, maar vooralsnog weigert Starmer af te treden. Het Verenigd Koninkrijk kampt met economische stagnatie, hoge belastingen, immigratiespanningen en groeiende maatschappelijke onvrede. Vooral Starmers recente speech, die binnen Westminster werd gezien als een belangrijk ‘make or break’-moment, heeft volledig gefaald. In plaats van een overtuigende visie op de toekomst van Groot-Brittannië te presenteren, kwam hij met beleidsvoorstellen die nauwelijks aansluiten bij de dagelijkse zorgen van veel Britten. Zo sprak hij over verdere Europese integratie, strengere maatregelen tegen zogenaamd extreemrechts en de nationalisatie van British Steel, terwijl veel kiezers juist bezorgd zijn over koopkracht, energieprijzen en woningnood. Tegelijk groeit binnen Labour zelf de nervositeit over de electorale toekomst van de partij. Daarbij speelt ook de snelle opkomst van de politieke partij Reform UK van Nigel Farage een grote rol, die profiteert van de onvrede over immigratie en de economische situatie.
– einde artikel –
Je las een Premium artikel uit Gezond Verstand
Volg ons op social media
Kijk en beluister Gezond Verstand via
Gerelateerde berichten
