Zekerheden en geheugengaten

In een tijd waarin op internet een overmaat aan onzekerheden en tegenstrijdigheden staat, is één ding zeker: de belangrijkste Europese lidstaten van de NAVO willen de oorlog in Oekraïne omzetten in een beslissende oorlog tegen Rusland. Ook president Poetin laat daarover geen ruimte voor twijfel bestaan met zijn karakterisering van Europa als Ruslands grootste bedreiging. De treffendste illustratie van dit westerse voornemen vond echter plaats in Washington waar de Britse koning Charles III het Huis van Afgevaardigden samen met de Senaat aanspoorde om te beginnen met wat kan uitmonden in een Derde Wereldoorlog: “In de directe nasleep van 9/11, toen de NAVO voor het eerst Artikel 5 inriep en de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties eensgezind optrad tegen terreur, gaven we gezamenlijk gehoor aan de oproep, zoals onze mensen dat al meer dan een eeuw doen, schouder aan schouder door twee wereldoorlogen, de Koude Oorlog, Afghanistan en momenten die onze gedeelde veiligheid hebben bepaald. Vandaag, meneer de voorzitter, is diezelfde onwrikbare vastberadenheid nodig voor de verdediging van Oekraïne en haar uiterst moedige bevolking.”

Dit pleidooi leverde hem een staande ovatie op.

Om dit waanzinnige optreden van koning Charles III in perspectief te zien moet men zich herinneren dat de Britse politieke elite al eeuwenlang een pathologische obsessie met Rusland heeft. In de negentiende eeuw kreeg dat geopolitiek gedaante in de zogenoemde Great Game, bestaande uit diplomatieke intriges en militaire manoeuvres voor invloed in Afghanistan, Perzië en Tibet, waarbij Rusland Turkestan veroverde en de Britten de grenzen voor het Indiase subcontinent bepaalden. Een onderdeel daarvan was de Krimoorlog die beide mogendheden tussen 1853 en 1856 voerden. Minstens vanaf die tijd beramen de Britten plannen om tegen het uitgestrekte Rusland ten strijde te trekken, liefst leidend vanuit de achtergrond waarbij het andere naties probeert aan te zetten tot het werkelijke vechten.

In drie hieropvolgende artikelen wordt ingegaan op enkele details van deze grote gekte in onze tijd. Samen met de Franse president Macron escaleerden de Duitse bondskanselier Merz en de – in zijn eigen land politiek in zwaar weer verkerende – Britse premier Starmer, de oorlogslust en oorlogsbereidheid met nieuwe maatregelen voor onder meer een her in te voeren dienstplicht en uitbreiding van kernwapenarsenalen. Polen probeert de jeugd met ‘bootcamp-vakanties’ voor het leger te winnen. De Nederlandse overheid voert de militarisering van de maatschappij en het onderwijs op, en smeedt plannen om nationale “vrede, veiligheid en vrijheid” tegen de agressie van Rusland te beschermen door drastische inperking van de vrijheid van de eigen burgers. Het Koninklijk Huis doet ook mee met kroonprinses Amalia als rolmodel, afgebeeld op foto’s in militair tenue compleet met automatisch geweer.

Tot slot geeft Bernard Zevenhuizen in dit nummer nog een overzicht van hoe die relaties tussen Europa en de Russische Federatie volgend op de implosie van de Sovjet-Unie en na een veelbelovend begin, systematisch zijn verslechterd tot het huidige moment waarop Ursula von der Leyen met de hardste en meest meedogenloze sancties ooit een mes in de eigen EU-buik heeft gezet. De Russische economie heeft uit de sancties daarentegen voordeel geput omdat die met de por van ‘importsubstitutie-industrialisering’ veel vlotter is gaan lopen.

De Amerikaanse rechtszaken aangaande de misdaad van het Covid-bedrog en Covid-behandelingen brengen een instorting van de voorgeschreven werkelijkheid teweeg. Vooralsnog is het effect daarvan in onze omgeving nog nauwelijks te merken. Maar tegen een achtergrond van onverschilligheid in sociale media over wat een angstwekkend verhaal had moeten zijn over het hantavirus op een Nederlandse boot, en de formele erkenning door het IPCC-aanhangsel van het VN-milieuagentschap dat hun klimaatrampberichten uit de duim zijn gezogen, blijft de vraag waarom zoveel Europese samenlevingen, in het bijzonder die van Nederland, zo volgzaam zijn geweest in hun acceptatie van de onzin over menselijke CO₂-uitstoot, over de stikstofschade aan de natuur, en over alles wat in begin 2020 regeringsautoriteiten beweerden over het levensgevaarlijke virus. Het is een vraag die heel vaak op deze bladzijden is gesteld met uitleg over de dwang van de maatschappelijke omgeving zowel als de menselijke psychologische gesteldheid. Eric Lopes Cardozo laat opnieuw licht schijnen op de verschillende categorieën van verblinding die men kan identificeren en onderscheiden, en die op diverse manieren op elkaar inwerken.

Eén daarvan, de meest voor de hand liggende, is eenvoudigweg een gebrek aan kennis waardoor men terugvalt op de informatie van instituties die men gewend is te vertrouwen. Maar zo’n voorgeschreven werkelijkheidomgeving kan men ook in variaties tegenkomen. Dat werd mij overduidelijk door recente ervaringen in Japan. Als we in Nederland iets zeggen over de echte werkelijkheid die schuilgaat achter de door de overheid gehanteerde voorgeschreven werkelijkheid tegen mensen die nog niet tot de zogeheten wakkere gelederen behoren, dan kunnen niet-wakkeren zich wel de redeneringen van de FVD daaromtrent in de Tweede Kamer herinneren. In Duitsland is dat vanwege de sterk toegenomen invloed van de AfD ook niet meer uit het politieke beeld weg te denken. Tegengesteld daaraan lijken Japanse functionarissen en journalisten bijna hermetisch te zijn afgesloten van zulke informatie met algemeen gedeelde herkenningspunten.

Yukio Hatoyama, de belangrijkste oud-premier van de Democratische Partij (DPJ), met wie ik in 2011 bevriend raakte na zijn gedwongen aftreden door manipulaties van Hillary Clinton (toen minister van Buitenlandse Zaken in Washington) beklemtoonde en betreurde dit gemis twee weken geleden tegenover mij. Kon ik niet een handje helpen en opnieuw voor Japanse publicaties gaan schrijven?