Bert Timmermans
Hoe anders verloopt dit in de Verenigde Staten. Begin 2026 presenteerden minister Robert Kennedy en landbouwminister Brooke Rollins de nieuwe Dietary Guidelines for Americans 2025–2030. Nieuwe richtlijnen, die door de regering werden omschreven als de meest ingrijpende herziening van het federale voedingsbeleid in decennia, en een duidelijke breuk met het verleden. Anders dan in de EU, gooit de Amerikaanse overheid het roer helemaal om.
De nieuwe richtlijnen pleiten voor consumptie van “een verscheidenheid aan eiwitrijke voedingsmiddelen van dierlijke oorsprong, waaronder eieren, gevogelte, vis en rood vlees, evenals plantaardige eiwitrijke voedingsmiddelen, waaronder bonen, erwten, linzen, peulvruchten, noten, zaden en soja”. Ze raden ook een dieet aan met ‘volle’ zuivelproducten, zonder toegevoegde suikers. Zuivel is een uitstekende bron van eiwitten, gezonde vetten, vitaminen en mineralen.
De richtlijnen stellen dat verpakte, kant-en-klare producten met veel zout, suiker en chemische toevoegingen zo min mogelijk moeten worden gegeten. Dit sluit aan bij een groeiende hoeveelheid onderzoek die ultrabewerkt voedsel in verband brengt met obesitas, diabetes 2, hart- en vaatziekten en vroegtijdig overlijden. Een dergelijke radicale omwenteling in het voedingsbeleid valt voorlopig niet te verwachten van de Europese Commissie, en al helemaal niet van ons Nederlandse kabinet, dat aanstuurt op halvering van de veestapel en ontmoediging van het eten van vlees.
Tijdens de presentatie verklaarde Kennedy de oorlog aan toegevoegde suikers. FDA-commissaris Martin Makary, die de presentatie bijwoonde, zei: “Al decennialang worden we misleid met een corrupte voedingspiramide. Die richt zich op kortzichtige wijze op het demoniseren van natuurlijke, gezonde verzadigde vetten, en vertelt ons geen eieren of biefstuk te eten, terwijl het een enorme blinde vlek negeert: geraffineerde koolhydraten, toegevoegde suikers en ultrabewerkt voedsel.”
Een opvallende verandering betreft zuivel. Jarenlang werd magere zuivel aanbevolen, vanwege zorgen over verzadigd vet. De nieuwe richtlijnen draaien dit om. Het nuttigen van volle melk, volle yoghurt en echte kaas wordt nu aangemoedigd, mits zonder toegevoegde suikers. De richtlijnen adviseren drie porties zuivel per dag, als onderdeel van een voedingspatroon van rond de 2.000 calorieën. De onderbouwing hiervoor is, dat er geen overtuigend bewijs is gevonden dat volle zuivel schadelijk zou zijn voor de gezondheid. Observationeel onderzoek suggereert zelfs dat kinderen die volle melk drinken minder vaak last hebben van overgewicht dan kinderen die magere melk krijgen. Allemaal zaken die klinken als vloeken in de kerk bij ons huidige minderheidskabinet.
Kennedy sprak vanuit eigen ervaring: hij zei dat overstappen op een ‘carnivoor dieet’ met tweemaal daags rundvlees hem meer mentale helderheid had gegeven en hem 20 kilo deed afvallen. Hij gebruikt de MAHA-‘merknaam’ (Make America Healthy Again) om de strijd aan te binden met ultrabewerkt voedsel, bedrijven onder druk te zetten om kunstmatige kleurstoffen uit te faseren, de schadelijkheid van fluoride in drinkwater aan de kaak te stellen en te pleiten voor een verbod op junkfood in het programma dat boodschappenkosten voor Amerikanen met een laag inkomen subsidieert.
De wetenschappelijke onderbouwing voor deze richtlijnen is afkomstig van een door de National Institutes of Health uitgevoerde beoordeling van beschikbaar bewijs. De onderzoekers concludeerden dat het huidige Amerikaanse dieet, met veel te veel bewerkte producten, toegevoegde suikers en geraffineerde koolhydraten, een belangrijke oorzaak is van de huidige epidemie van chronische ziekten. Tegelijkertijd gaven zij aan dat er op bepaalde punten nog onvoldoende bewijs is om definitieve uitspraken te kunnen doen, over bijvoorbeeld welke vetten het gezondst zijn op de langere termijn.
Uiteraard is Big Food met een tegenaanval gestart. Daarbij durven ze het echter niet aan om de schadelijkheid van ultrabewerkt voedsel te betwisten. Wel zaaien ze de nodige angst en paniek voor duurdere boodschappen, waarbij het nog maar de vraag is of dat terecht is.
Het beeld in Europa ziet er anders uit. Onderzoeken in meerdere landen laten consistent zien dat tussen de 50% en 75% van alle producten in het gemiddelde supermarktassortiment bestaat uit ultrabewerkt voedsel. Onderzoek naar de consumptie ervan in Nederland en België laat zien dat zo’n 50-60% van de ingenomen dagelijkse calorieën uit ultrabewerkt voedsel bestaat. Dat is zonder meer zorgelijk.
Big Food zal er zeker alles aan doen om tot in lengte van dagen de nodige winsten te kunnen blijven maken met de verkoop van ultrabewerkt voedsel. Daarbij zijn parallellen te zien met de tabaksindustrie; jarenlang financierden sigarettenfabrikanten onderzoek dat twijfel zaaide over de schadelijkheid van roken. Iets vergelijkbaars is ook gebeurd in de voedingssector; suikerlobby’s betaalden in de jaren zestig wetenschappers om ten onrechte de nadruk te verleggen van suiker naar vet als oorzaak van hart- en vaatziekten. Ook behoort het verkeerd labelen van producten tot het draaiboek van de corrupte voedingsindustrie. ‘Gezond’ ultrabewerkt voedsel is natuurlijk een contradictie, toch is dit vaak op voedings-labels terug te vinden.
In Europa wordt het assortiment van zogenaamd ‘gezondere’, ‘verrijkte’ en ‘functionele’ ultrabewerkte voedingsmiddelen steeds verder uitgebreid, van met extra eiwitten verrijkte snacks en met vitaminen opgeleukte frisdranken tot insectenburgers. Deze producten worden, ingekaderd in verhalen over ‘voedingszekerheid’ en ‘duurzame innovatie’, gepromoot als oplossingen voor voedingstekorten en aan slechte voeding gerelateerde ziekten. De stellingen die worden gehanteerd, zijn gebaseerd op pseudowetenschappelijke modellen.
Big Food is ook actief aan het lobbyen tegen striktere regelgeving, duidelijker etikettering en hogere belasting op ongezonde producten.
Naast de corrupte Big Food, is er een duidelijke overeenkomst te bespeuren met Big Pharma, vanwege de gemeenschappelijke belangen. De redenering die deze combinatie hanteert is: ongezond voedsel maakt mensen ziek en zieken kopen medicijnen. Beide industrieën hebben baat bij de status quo, namelijk veel ultrabewerkt voedsel en het gebruik van medicijnen, ten nadele van de volksgezondheid en ten voordele van de winst.
Het gevolg is een explosie van chronische ziekten, die de capaciteit van de gezondheidszorg verder uitput en leidt tot hogere kosten voor de burger: stijgende ziektekostenpremies en voor velen onbetaalbare ‘eigen risico’-kosten.
In Amerika legt men zich dus niet passief neer bij deze ontwikkelingen. Door de ‘Trump-beving’ is men de strijd tegen ultrabewerkt voedsel eindelijk aangegaan.
Nadat Kennedy in februari 2025 werd benoemd tot minister van Volksgezondheid, lanceerde hij meteen de MAHA-commissie. Zijn centrale stelling: chronische ziekten worden in grote mate veroorzaakt door ultrabewerkte, suikerrijke voeding vol chemische toevoegingen. Hij zei al in 2024: “Honderden van deze chemicaliën zitten overal in Amerikaans bewerkt voedsel. We vergiftigen onze kinderen systematisch, voor de winst van Big Food en Big Pharma.” Concrete nieuwe regelgeving is nog beperkt. De sterke lobby van Big Food verzet zich, en ook binnen de Republikeinse Partij is er weerstand (o.a. rond het landbouwbeleid en pesticiden).
Op dit moment bestaat er geen Europese wet die ultrabewerkt voedsel als categorie reguleert, of verbiedt. De huidige EU-regelgeving rond voeding is versnipperd en richt zich op afzonderlijke details, zoals al dan niet toegestane additieven, etiketteringsplicht, voedingsclaims en maximumgehaltes van bepaalde stoffen. Er zijn geen regels met betrekking tot het bewerkingsproces van voedsel.
De Europese Commissie is overigens wel van plan om ultrabewerkte voeding via een heffing duurder te maken. De gedachte is dat hogere prijzen consumenten aanmoedigen tot gezondere keuzes. Helaas werkt dit alleen wanneer er gezondere alternatieven beschikbaar zijn. Door boerenbedrijven en de visserij het leven onmogelijk te maken, verdwijnen die en moet men wel aan het ultrabewerkte voedsel, ja zelfs aan puur industrieel vervaardigde producten als kunstmelk en kunstvlees.
Dus, terwijl Kennedy het thema stevig op de agenda heeft gezet en een aantal zowel praktisch als symbolisch gezien belangrijke stappen in de goede richting heeft gezet, blijven we in Europa nog steeds doormodderen met slechte regelgeving en de vernietiging van de voedselproductieketen. Een prijsverhoging van ultrabewerkt voedsel zal – met het verdwijnen van gezond en onbewerkt voedsel vanwege de vernietiging van de visserij en de boerenstand – geen effect sorteren.
– einde artikel –
Je las een Premium artikel uit Gezond Verstand
Volg ons op social media
Kijk en beluister Gezond Verstand via
Gerelateerde berichten
