Scroll Top

Het voortgaande verval van Nederland (4)

GV artikel zonder cartoon (uil) (9)
Het voortgaande verval van Nederland (4)

Tjeu Lemmens

Om het voortgaande verval, dat niet alleen in Nederland woedt maar in heel de westerse wereld, te rechtvaardigen en wetenschappelijk te onderbouwen, hebben academici een theorie ontwikkeld die negatieve groei aanprijst als een zegen voor het menselijke welbevinden. Deze zogenaamde degrowth-theorie stelt dat economisch verval van het ‘Mondiale Noorden’, zoals het ‘rijke’ Westen in deze contreien wordt genoemd, noodzakelijk is om mensheid en planeet van een gewisse ondergang te redden. Overheden dienen van degrowth (ontgroeien) staand beleid te maken en als we de feiten, zoals die in de vorige drie artikelen in deze serie zijn behandeld, op hun merites beschouwen, is het duidelijk dat Nederland zich in de voorhoede van landen bevindt die de degrowth-theorie in praktijk brengen.
Dit artikel is alleen voor abonnees
Word nu abonnee van Gezond Verstand Magazine

Kies uit een jaar– of kwartaalabonnement en ontvang de meest kritische en onafhankelijke kijk op actuele onderwerpen.
Wil je liever digitaal lezen? Voor slechts €60 per jaar heb je al een digitaal abonnement.
Je krijgt na je bestelling direct toegang tot alle uitgaven op de website.

De degrowth-theorie is gefundeerd op een andere, uit de duim gezogen theorie die veronderstelt dat klimaatverandering geheel te wijten is aan menselijke uitstoot van immense hoeveelheden CO2. Als die uitstoot niet razendsnel tot nul daalt zullen binnen een tijdsbestek van drie tot vier generaties ecologische rampen van ongekende proporties plaatsvinden met vernietiging van mensheid en planeet als eindresultaat. Op dit drijfzandfundament hebben degrowth-theoretici een remedie ontwikkeld die eruit bestaat dat het Mondiale Noorden verbruik van energie en grondstoffen drastisch moet verminderen en vanuit rechtvaardigheidsoverwegingen een groot deel van z’n welvaart moet overhevelen naar ontwikkelingslanden – het ‘Mondiale Zuiden’.

Groeiende aanhang
Hoewel gebaseerd op een frauduleuze klimaattheorie neemt het aantal degrowth-aanhangers gestaag toe, onder zowel het grote publiek als politici. Voor velen heeft de degrowth-ideologie klaarblijkelijk aantrekkelijke kanten. Het zou daarom een onterechte onderbuikreactie zijn om, na oppervlakkige kennisname, degrowth smalend af te serveren als een rariteit ontsproten aan ziekelijke geesten. Veel mensen zijn ervan overtuigd dat de vrijemarkteconomie, zoals die zich na de Tweede Wereldoorlog heeft ontwikkeld, heeft geleid tot een overtrokken materialistische leefstijl met verkwisting van energie en grondstoffen. Een bombardement van indringende reclameboodschappen wekt behoeften op naar spullen en diensten, die niet of nauwelijks bijdragen aan het welzijn. Dat heeft geleid tot veel spullen, die amper gebruikt in de vuilcontainer belanden, en pleziertjes, maar ook tot veel onbehagen.

Een soortgelijk fatalisme heerste ruim vijftig jaar geleden na publicatie van het rapport Grenzen aan de Groei, gepubliceerd in 1972, waarin onheilspellende toekomstscenario’s over aarde en mensheid werden geschetst. Het alarmerende rapport, opgesteld door een particuliere stichting – de Club van Rome – betoogde, gebaseerd op computermodellen, de onmogelijkheid om steeds meer te produceren en consumeren en de wereldbevolking te laten groeien, wegens de eindigheid van energiebronnen, grondstoffen, en de capaciteit van de aarde om voedsel te produceren. Velen besloten destijds af te zien van nageslacht. Degrowth bouwt voort op Grenzen aan de Groei.

Politici volgen theoretici
De degrowth-theorie is ontwikkeld door een groep academici van wie antropoloog-econoom Jason Hickel (1982), hoogleraar aan het Instituut voor Milieuwetenschappen en Technologie van de Autonome Universiteit van Barcelona, een van de bekendste is. Hij schreef het in 2020 uitgebrachte boek: Minder is meer – Hoe degrowth de wereld zal redden, en is als programmabijdrager verbonden aan het World Economic Forum. Een ander boegbeeld is academicus Kate Raworth, econoom en schrijfster van Doughnut Economics. Haar donutmodel beschrijft hoe vrijemarkteconomieën van rijke landen de aarde onnodig zwaar belasten, maar daarentegen het welzijn van de bevolking niet bevorderen. Zij pleit er daarom voor het gebruik van energie en grondstoffen substantieel te verlagen.

De degrowth-theorie heeft inmiddels grote interesse bij politici gewekt. Zo heeft Hickel voorjaar 2023 een hoorzitting gehad met de Tweede Kamercommissie voor Economische Zaken en Klimaat, de eerste keer dat Kamerleden een degrowth-theoreticus uitnodigden. Het initiatief kwam van GroenLinks, en alle coalitiepartijen stuurden een afvaardiging. In deze periode was hij ook de centrale spreker op een speciale degrowth-conferentie georganiseerd door het Wetenschappelijk Bureau GroenLinks. Hickel hield een lezing tijdens de plenaire openingssessie van de conferentie Beyond Growth gehouden in het Europees Parlement in Brussel van 15-17 mei 2023, waarin hij Denemarken en Nederland prees als koplopers in de strijd tegen opwarming van de aarde. Ursula von der Leyen, voorzitter van de Europese Commissie, poneerde tijdens deze conferentie: “Een groeimodel dat gebaseerd is op fossiele brandstoffen is simpelweg achterhaald”, een stelling die met applaus en gejuich werd begroet.

De degrowth-theoretici verfoeien de aan ‘fetisjisme grenzende’ focus van politici op groei van het bruto binnenlands product (bbp) als maatstaf voor welvaart en welzijn. Dat het bbp, dat in alle statistieken van overheden, IMF en andere instituten, als leidend economisch kengetal wordt gehanteerd, een misleidende indicator is om het welzijn en de levensstandaard van burgers uit te drukken, is uitgebreid aan de orde gekomen in Gezond Verstand #84. Maar het uitspreken van een banvloek over het bbp is helemaal niet nodig om de degrowth-theorie te staven. Het lijkt meer een argument om politici te bewegen hun traditionele kijk op economische groei 180 graden te kantelen – van groeien naar ontgroeien.

- Het artikel gaat hieronder verder -

Doe Gezond Verstand cadeau met 15% korting!

De Gift Card is een leuke manier om Gezond Verstand een kwartaal of een jaar lang cadeau doen. De Gift Card is digitaal verkrijgbaar én als pasje met daarop een unieke code + een feestelijke cadeau-enveloppe.
Abonnees krijgen 15% korting!

Gezond Verstand 6x cadeau doen
Op papier én digitaal
Normaal €24,- voor abonnees €20,-

Gezond Verstand 24x cadeau doen
Op papier én digitaal
Normaal €80,- voor abonnees €70,-

Implicaties
Het realiseren van een ideologie na binnen bepaalde (machts)groepen te zijn geaccepteerd, vergt twee essentiële vervolgstappen: (1) keuze en definitie van de te nemen maatregelen en (2) het bepalen van manieren om de maatregelen in te voeren dusdanig dat een groot deel van de bevolking ze accepteert. Aanhangers lijken niet te beseffen dat invoering van degrowth, hoe aanlokkelijk dat op het eerste gezicht ook moge lijken, verreikende implicaties heeft. Het ontneemt ambitieuze mensen kansen om hun levensstandaard te verbeteren. Zij zullen in verzet komen en het breken van verzet vergt een top-downbenadering waarin strenge maatregelen van bovenaf worden opgelegd. Hickel erkent dat de overheid een sterk sturende rol dient te hebben in de transitie naar een degrowth-economie. Wat dit concreet betekent hebben we in de coronaperiode aan den lijve ondervonden: dwang, censuur, stigmatisering en repressie tot vrijheidsberoving aan toe.

De degrowth-theoretici bepleiten voorts dat een hoger welzijnsniveau vereist dat de bestaanszekerheid van burgers wordt gewaarborgd door invoering van een basisinkomen. Niet alleen leidt dit tot een nog sterkere sturende rol van de staat, maar het creëert ook een immense afhankelijkheid van burgers van de staat en van grillige politici. Ook moeten belastingen op inkomen en winst, die een-op-een samenhangen met economische groei, vervangen worden door belastingen op vermogen, vervuiling, grondstoffengebruik en CO2-uitstoot, aldus de theoretici. Invoering van CO2-heffingen op goederen en diensten op basis van hun uitstoot is reeds vergevorderd, waarbij een progressief tarievenstelsel zoals bij de inkomstenbelasting, de voorkeur heeft. Progressief betekent dat 1.000 kilo uitstoot boven de al verbruikte 10.000 kilo veel zwaarder belast wordt dan de eerste 1.000 kilo. Invoering vergt een gedetailleerd persoonsgericht registratiesysteem, dat duizenden ambtenaren aan een bullshit-baan zal helpen. Daarnaast zullen sommige politieke partijen het onrechtvaardig vinden dat rijken veel meer kunnen uitstoten dan armen. Zij zullen, naast progressieve CO2-belasting, pleiten voor invoering van een inkomensafhankelijke CO2-toeslag, vergelijkbaar met huur- en zorgtoeslag.

Naïef ideaalbeeld
De degrowth-ideologie gaat uit van een naïef ideaalbeeld van rechtvaardigheid waarin bewoners van het ‘rijke’ Westen vrijwillig een deel van hun welvaart overdragen aan het Mondiale Zuiden. Net als bij het communisme is de grondgedachte dat mensen een grote gemeenschapszin hebben en een altruïstische inborst. Dat is tegennatuurlijk en de geschiedenis heeft aangetoond dat streven naar een egalitaire samenleving altijd leidt tot totalitaire regimes en uiteindelijk, na veel ellende te hebben veroorzaakt, tot mislukking.

Daarnaast hebben landen in het Mondiale Zuiden die meer zouden mogen besteden omdat ze arm zijn, vaak een economie waar een kleine, vermogende groep machtigen geen belang heeft bij het verbeteren van de levensstandaard van hun arme landgenoten.

Gaandeweg omarmen Europese politici de degrowth-ideologie en dat verklaart waarom Duitsland de-industrialiseert en Nederland de primaire sector – landbouw, visserij en aardgaswinning – stelselmatig aan het liquideren is en de secundaire sector – de maakindustrie – die in zijn productieprocessen veel CO2 uitstoot, het land uit aan het jagen is. Degrowth-politici moeten bedenken dat een theorie een door mensen gemaakte constructie is, die slechts in beperkte mate een reële werkelijkheid weerspiegelt. De kans dat een economisch concept behept is met fatale onvolkomenheden is groot, en dat zou moeten leiden tot gepaste terughoudendheid. Overhaaste invoering omdat ecologische rampen een apocalyptische omvang dreigen aan te nemen, kan heel andere kolossale rampen veroorzaken.

Wanneer de degrowth-theorie realiteit wordt, stijgen de uitgaven van de overheid in een economie waarin de primaire en secundaire sectoren vrijwel zijn weggevaagd, waardoor de belastinginkomsten sterk zullen dalen. Als remedie is parallel aan de degrowth-theorie een nieuwe theorie aan het brein van economen ontsproten: de Modern Monetary Theory. Daarover in het volgende artikel meer.

Wordt vervolgd

 

Wat vertel ik mijn medemens?

  1. De degrowth-theorie stelt dat economisch verval noodzakelijk is om mensheid en planeet van een gewisse ondergang te redden, gebaseerd op een frauduleuze klimaattheorie.
  2. Het lijkt een argument om politici te bewegen hun traditionele kijk op economische groei 180 graden te kantelen – van groeien naar ontgroeien.
  3. Een basisinkomen creëert een immense afhankelijkheid van de staat en van grillige politici.

– einde artikel –

Je las een Premium artikel uit Gezond Verstand

Volg ons op social media

Kijk en beluister Gezond Verstand via

X


Dit artikel is alleen voor abonnees
Login als abonnee of abonneer je om onbeperkt alle artikelen te lezen.
Word nu abonnee van Gezond Verstand Magazine

Kies uit een jaar– of kwartaalabonnement en ontvang de meest kritische en onafhankelijke kijk op actuele onderwerpen.
Wil je liever digitaal lezen? Voor slechts €60 per jaar heb je al een digitaal abonnement.
Je krijgt na je bestelling direct toegang tot alle uitgaven op de website.

Gerelateerde berichten

Privacybeleid
Wanneer u onze website bezoekt, dan kan deze informatie via je browser opslaan voor specifieke services, meestal in de vorm van cookies. Hieronder kunt je je privacyvoorkeuren wijzigen. Houd er rekening mee dat het blokkeren van cookies van invloed kan zijn op je ervaring op onze website en de diensten die we aanbieden.