Skip to main content Scroll Top

EU en Canada smeden een veelomvattend strategisch verbond

150 EU en Canada smeden een veelomvattend strategisch verbond
EU en Canada smeden een veelomvattend strategisch verbond

Jeroen van den Berg

Tijdens de Canada-EU-top van 29 en 30 oktober jl. in Montreal presenteerden Ursula von der Leyen en Mark Carney hun ‘Alliantie voor de Toekomst’. Canada en de EU willen hun bestaande relatie uitbreiden tot een breed strategisch partnerschap. De Commissievoorzitter hield een toespraak waarin zij pleitte voor een samenwerkingsverband dat dicht bij een EU-lidmaatschap zou moeten komen. Terwijl verschillende Europese regeringen moeite hadden met haar voorstel voor een Canadees geassocieerd lidmaatschap, bleef zij de benaming toch gebruiken. Von der Leyen en Carney presenteren de samenwerking met opvallend veel persoonlijke innigheid. Tijdens haar Europese jaarrede in september jl. zat de Canadese premier als eregast vlak voor haar. Zij sprak hem aan als “dear Mark” en benadrukte de historische en persoonlijke band tussen beide samenlevingen. In Montreal beantwoordde Carney die toenadering met dankwoorden voor haar visie en leiderschap. Hun ogenschijnlijk warme verstandhouding en politieke hofmakerij kreeg zo een duidelijke strategische uiting: wederzijdse lof leidde tot een ambitieus integratieprogramma.
Dit artikel is alleen voor abonnees
Word nu abonnee van Gezond Verstand Magazine

Neem een jaarabonnement en ontvang de meest kritische en onafhankelijke kijk op actuele onderwerpen.
U krijgt na uw bestelling direct online toegang tot alle uitgaven.

Die eensgezindheid aan de top werd niet overal gedeeld. Duitsland, Frankrijk, Italië en Griekenland maakten tijdens de voorbereiding bezwaar tegen de ontwerpverklaring. Berlijn verzette zich nadrukkelijk tegen het ongedefinieerde begrip ‘geassocieerd lidmaatschap’. Parijs en Athene hadden eveneens bedenkingen bij de formulering en de mogelijke gevolgen. De regeringen vreesden juridische onduidelijkheid en verwachtingen bij andere landen die een bijzondere relatie met de EU zoeken. Hun weerstand betekende echter geen algemene afwijzing van een nauwere samenwerking met Canada. Voor Duitsland speelde bovendien de verhouding tot Europese kandidaat-lidstaten mee. Bondskanselier Friedrich Merz had een geassocieerde status eerder besproken als tussenstap voor Oekraïne. Von der Leyen gebruikte dezelfde term nu voor Canada. In de gezamenlijke verklaring verdween uiteindelijk het omstreden etiket. Daarvoor kwam het voornemen een steeds nauwere associatie uit te werken in de plaats, zonder volledig lidmaatschap. Carney bleef echter publiekelijk wel over geassocieerd lidmaatschap spreken.

De hele gang van zaken bij de besluitvorming sluit aan bij een bredere kritiek op Von der Leyens bestuursstijl. Europese functionarissen hebben haar verweten belangrijke dossiers binnen een kleine kring te houden en anderen pas laat erbij te betrekken. Zo zijn er zelfs plannen om een inlichtingendienst onder Von der Leyens leiding op te richten. Het gaat hier om een uitbreiding van haar invloed naar een terrein dat sterk met buitenlands- en veiligheidsbeleid verbonden is. Ook bij de plannen met Canada lag de politieke aankondiging opnieuw ruim vóór een gezamenlijk uitgewerkt institutioneel kader. Carney brengt een loopbaan mee die nauw verweven is met de internationale financiële wereld. Na dertien jaar bij Goldman Sachs leidde hij de Bank of Canada en vervolgens, tussen 2013 en 2020, de Bank of England. Daarnaast was hij voorzitter van de Financial Stability Board. Hij is momenteel de belangrijkste publieke vertegenwoordiger binnen het globalistisch machtscentrum van de Londense City.

Canada en de Europese Unie willen hun samenwerking uitbreiden tot een ongekend aantal strategische terreinen van economie, technologie en veiligheid. In de ontwerpverklaring voor hun Alliantie voor de Toekomst voorzien zij in regelmatige topontmoetingen, gezamenlijke ministeriële commissies en vroegtijdig overleg over belangrijke beleids- en regelgevingsinitiatieven. Canadese ministers zouden vaker deelnemen aan Europese bijeenkomsten over buitenlandse zaken, financiën, handel, energie, AI, ontwikkeling en defensie. Zo moeten in maart 2027 het Europese College van Commissarissen en de Canadese federale regering in Canada bijeenkomen. Carney is uitgenodigd voor de Europese Raad in juni volgend jaar, wanneer hij de onderhandelingen over de nieuwe verhouding wil afronden. Daarnaast geldt de volgende EU-Canada-top in 2027 als moment waarop de reikwijdte van de nauwere associatie moet zijn bepaald.

Economisch willen beide partijen voortbouwen op CETA, het handelsverdrag tussen Canada en de Europese Unie. Het is de bedoeling de resterende handelsbelemmeringen te verminderen, normen en regelgeving beter op elkaar af te stemmen en samenwerking tussen mededingingsautoriteiten te versterken. Een digitale handelsovereenkomst moet online handel en grensoverschrijdende transacties eenvoudiger en goedkoper maken. Ook willen zij financiële markten sterker verbinden, grensoverschrijdende investeringen stimuleren en nieuwe betalingssystemen op elkaar aansluiten. Europese financiering, onder meer via de Europese Investeringsbank, moet Canadese projecten voor kritieke mineralen ondersteunen. Daarnaast willen beide partijen betrouwbare grondstoffenketens opbouwen. De Canadese leveringen aan Europa worden bevorderd om verstoringen en prijsschommelingen op te vangen.

150 EU en Canada smeden een veelomvattend strategisch verbond

Op energiegebied staan samenwerking rond LNG, kernenergie, waterkracht, zon en wind op de agenda. Daarnaast komt er een haalbaarheidsstudie naar langdurige Canadese LNG-export naar Europa. Tegelijk bevestigen zij hun klimaatdoelen voor 2050, met koolstofbeprijzing, industriële verduurzaming en ‘schone’ technologie als instrumenten. Voor onderzoek en innovatie willen zij Canadese deelname aan toekomstige Europese programma’s, waaronder het Europese financieringsprogramma voor wetenschappelijk onderzoek en innovatie, genaamd Horizon Europe. Verder komt er samenwerking rond AI, cloudvoorzieningen, rekenkracht, halfgeleiders, vaccins en satellietcommunicatie. Het beleidsdocument noemt daarbij expliciet afstemming van AI- en digitale regelgeving en een specifieke landenstatus voor Canada binnen het cloud- en AI-kader. Verder verwijst het naar afspraken over digitale identificatiemiddelen. Nieuwe onderzeese kabelverbindingen moeten Europa, Canada en Azië beter verbinden, terwijl onderhandelingen over Canadese deelname aan Galileo (Europees GPS-systeem) de toegang tot betrouwbare satellietnavigatie moeten versterken. Voor studenten, onderzoekers, docenten en jongeren wil Canada onderhandelen over een betere erkenning van beroepskwalificaties en vermindering van belemmeringen voor Canadese arbeidskrachten in de EU.

Op defensiegebied willen Canada en de EU hun veiligheids- en defensiepartnerschap versneld uitvoeren, de defensie-industrie nauwer laten samenwerken en hun optreden rond crises, sancties en dreigingen beter coördineren. Steun aan Oekraïne en het anti-Rusland sentiment blijven gezamenlijke uitgangspunten, naast diplomatieke samenwerking rond de Indo-Pacific en bescherming van belangen in het Noordpoolgebied. Ook voorzien zij in meer Canadese deelname aan civiele EU-missies, samenwerking via Europol, een dialoog over binnenlandse veiligheid, bredere justitiële samenwerking en uitwisseling rond cyberdreigingen. Voor gezondheidscrises willen zij pandemievoorbereiding, gezondheidssurveillance en noodrespons verbreden, met nauwere samenwerking tussen Canadese en Europese gezondheidsinstanties. Bij natuurrampen ligt de nadruk op bosbrandbestrijding en aansluiting bij het Europese mechanisme voor civiele bescherming. Het ontwerp bevat bovendien een voorgestelde gezamenlijke aankoop van vijftig blusvliegtuigen die in 2030 beschikbaar zouden moeten zijn.

Ook op digitaal niveau krijgt de toenadering een verregaande dimensie. Het ontwerpdocument noemt afstemming van AI-regels, gegevensstromen en digitaal bestuur. Tegelijk stelt Canada met de Safe Social Media Act nieuwe verplichtingen voor bij gebruik van sociale media en AI-chatbots. De regering beoogt een minimumleeftijd van zestien jaar voor sociale-media-accounts. De Europese Commissie ontwikkelt daarnaast leeftijdsverificatie wat grote overeenkomsten heeft met de Canadese digitale identiteitsvoorstellen. De zorgen over overheidsmacht hebben in Canada een concrete juridische achtergrond. De Canadian Civil Liberties Association (CCLA), een Canadese burgerrechtenorganisatie, vocht het gebruik van de Emergencies Act tegen de beruchte Freedom Convoy-protesten tijdens de Covid-crisis in 2022 aan. Die noodwet maakte ingrijpende maatregelen mogelijk, waaronder het bevriezen van bankrekeningen. Dit laat zien dat financiële infrastructuur zondermeer kan worden ingezet tegen politieke demonstranten. Ook de EU gebruikt financiële repressie als beleidsinstrument. De Europese Raad plaatste bijvoorbeeld in maart jl. meerdere personen op een sanctielijst wegens activiteiten die als Russische informatiemanipulatie en inmenging werden aangemerkt. De maatregelen omvatten bevriezing van tegoeden, een verbod op het beschikbaar stellen van middelen en reisbeperkingen.

De toenadering tot Europa moet Canada minder afhankelijk maken van de Amerikaanse markt, maar levert niet vanzelfsprekend ook onbelemmerde toegang tot Europese afnemers op. Volgens Canadese overheidsdocumenten blijven Canadese producenten van ijzer, staal en aluminium blootgesteld aan het Europese mechanisme voor koolstoftarieven aan de grens, het zogenoemde CBAM. Dit is de Europese koolstofheffing op bepaalde ingevoerde producten. Het bestaande handelsakkoord CETA en de Canadese koolstofbeprijzing geven geen automatische vrijstelling hiervoor. Naar schatting gaat het om jaarlijks ongeveer 2,8 miljard Canadese dollar aan goederen. Europese importeurs moeten vanaf 2027 gaan betalen voor de bijbehorende certificaten. Ottawa probeert daarom erkenning te krijgen voor zijn eigen industriële koolstofsystemen en wil voorkomen dat exporteurs met onnodige administratieve lasten worden opgezadeld. Daarmee krijgt de politieke belofte van een hechter partnerschap direct een concrete economische beproeving. Het voorgestelde samenwerkingsverband roept ook institutionele vragen op. Een dergelijke vorm van samenwerken bestaat nog niet in de EU-verdragen. Een keerzijde voor Ottawa is dat de ruimere toegang tot de Europese markt gepaard gaat met aanpassing aan Europese regels, zonder het stemrecht van een volwaardig lid. Canada wil zijn kwetsbaarheid tegenover Washington verminderen, maar moet bij uitbreiding richting Europa rekening houden met Brusselse voorwaarden en toezichtregels. Nu de afstand tot de Verenigde Staten steeds groter wordt, heeft Europa Canada dringend nodig als partner en leverancier.

– einde artikel –

Je las een Premium artikel uit Gezond Verstand

Volg ons op social media

Kijk en beluister Gezond Verstand via

X


Dit artikel is alleen voor abonnees
Login als abonnee of abonneer je om onbeperkt alle artikelen te lezen.
Word nu abonnee van Gezond Verstand Magazine

Neem een jaarabonnement en ontvang Gezond Verstand 24 thuis.
U krijgt na uw bestelling direct online toegang tot alle uitgaven.

Gerelateerde berichten

Loading...
Privacybeleid
Wanneer u onze website bezoekt, dan kan deze informatie via je browser opslaan voor specifieke services, meestal in de vorm van cookies. Hieronder kunt je je privacyvoorkeuren wijzigen. Houd er rekening mee dat het blokkeren van cookies van invloed kan zijn op je ervaring op onze website en de diensten die we aanbieden.