De hoofdrol van 3D-printed drones aan beide fronten in Oekraïne

Dronelaboratoria aan het front moeten met een flexibele benadering werken. Wat nu goed is, hoeft dat over zes maanden niet meer te zijn. Met laser in aantocht, zou de dronetechnologie namelijk snel kunnen verouderen. Fiber optics, beter bekend als glasvezel, stuurt lichtflitsen door extreem dunne kabels, met als groot voordeel dat er geen traceerbare radiosignalen meer worden verzonden. Nadelen van laser zijn dat het maar één doel per keer kan bereiken en duur is. Wanneer er sprake is van vijftig drones, heb je niets aan een laser. Nog een nadeel ervan is dat er geen radar mee stilgelegd kan worden. Elektromagnetische puls (emp) kan dat wel. Dat is een wapen dat via microgolven drones massaal en in één klap uitschakelt. De Chinezen hebben heel grote vorderingen gemaakt in deze techniek en zouden de Russen in Oekraïne kunnen bijstaan.

Drones, of wat er in de begintijd voor door moest gaan, werden al meer dan honderd jaar geleden geproduceerd en voor het eerst in 1943 door de Duitsers militair ingezet. De FX-1400 was het allereerste op afstand bestuurbare vliegtuig dat explosieven vervoerde die op schepen werden gedropt en deze vervolgens volledig tot zinken brachten. Al snel volgenden de Amerikanen en de Israëliërs die hun eigen modellen voor militaire missies ontwierpen.

De hedendaagse drones zijn in civiel en militair opzicht in veel categorieën te rangschikken. In militaire zin zijn er verkenningsdrones, voor surveillance en het verzamelen van inlichtingen; gevechtsdrones voor tactische missies; transportdrones voor logistieke ondersteuning en microdrones voor verkenningsmissies in beperkte ruimtes.

De FPV-drone staat voor ‘First Person View’, wat betekent dat de drone wordt bestuurd alsof je zelf in de ‘cockpit’ zit. De drone is uitgerust met een camera die realtimebeelden naar een FPV-bril of scherm stuurt, wat hetzelfde laat zien als hetgeen de drone tijdens het vliegen opneemt. Voor het eerst in de geschiedenis hebben militairen de mogelijkheid gekregen om tactische drones te gebruiken met de precisie van een scherpschutter, die niet duurder zijn dan een nieuw legeruniform.

Vanaf 2025 hebben Russische eenheden aan het Oekraïense front vaak FPV-drones ingezet. Een enkele aanval behelst minstens twintig FPV-drones ter ondersteuning van de infanterie, met vaak 20% tot 40% effectiviteit. Men verwacht er dit jaar zeven miljoen van te produceren.

Rusland gaat heel systematisch te werk. Het zet tactische drones in voor veel langdurige precisiemissies, die daarna terugkeren naar de basis. Ze zijn wel heel kostbaar, enkele miljoenen euro’s per stuk. Daarnaast hebben ze kamikaze-drones, die relatief weinig kosten – variërend van enkele honderden tot tienduizenden euro’s – die onder meer worden ingezet om luchtverdediging en infrastructuur te ontregelen. Vele typen drones kunnen met 3D-printers worden gemaakt, al naar gelang de op dat moment bestaande behoefte. De ontwikkeling ervan gaat razendsnel. Er wordt geïnventariseerd wat men precies nodig heeft, vervolgens worden er een paar proefmodellen gemaakt en getest, en vrij snel daarna is een nieuwe drone inzetbaar.

‘Rubicon’ is de leidende tech company van Rusland, een geheim en zwaar gefinancierd militair eliteonderdeel, op bevel van de minister van Defensie opgericht in augustus 2024. Rusland vernietigt logistiek en voorraden van de Oekraïense infanterie. Hierbij sneuvelen ook manschappen die Oekraïne niet meer met goed getrainde militairen kan aanvullen. De verhouding qua slachtoffers ten opzichte van de Russen is 10-1. De manschappen die Oekraïne naar het front stuurt belanden daar vrijwel ongetraind, zonder enige voorselectie.

Vrijwel het enige wat Oekraïne nog wel heeft, zijn drones. De Oekraïense drone-operators zien hun inzet als een computerspel, wat een dopaminerush oplevert. Die dopaminerush creëert een verslaving, wat resulteert in het blijven zoeken naar doelwitten. Triest genoeg komen – als er geen vijandige soldaten in de buurt zijn – de eigen burgers in het vizier en maken de operators zichzelf wijs dat het oké is om op hen te richten. Deze ‘gamificatie’ veroorzaakt naar verluidt een aanzienlijk aantal door het eigen leger gedode Oekraïense manschappen per dag. Dit heeft vanzelfsprekend zijn weerslag op de psyche van de mensen aan het front.

Op basis van eigen ervaringen met het inzetten van en het zich verdedigen tegen kleine onbemande vliegtuigsystemen, is Rusland van plan om langetermijnveranderingen in Oekraïne door te voeren. Deze plannen zullen uiteindelijk leiden tot een dreiging van drones die zowel horizontaal als verticaal kunnen worden ingezet, in elk toekomstig gevechtsscenario waar Rusland bij betrokken is. Het aantal drone-operators zal in de honderdduizenden lopen, die een tactisch drone-arsenaal bedienen van mogelijk tientallen miljoenen stuks. Gezien de relatieve kosteneffectiviteit van aanschaf, productie en reparatie, de schaal van innovatie, de verspreiding en de algehele alomtegenwoordigheid en het gebruiksgemak, zijn tactische drones een steunpilaar en de ultieme gevechtsfacilitator in de Russisch-Oekraïense strijd geworden.

Het front is 1.200 km lang en in tegenstelling tot de bewering dat de Russen geen vorderingen maken, is dit in werkelijkheid wel het geval, maar volgt hun strategie niet het ‘grote stappen snel thuis’-principe.

Europese initiatieven spelen ook nog een rol op de achtergrond van de Oekraïense gevechten. Een lid van de EU-Defensiecommissie, Andrius Kubilius, wil een EU-Verdedigingsunie oprichten en de defensiemogelijkheden van Oekraïne, Noorwegen en het VK in de EU integreren. Aan Oekraïne zal niet binnen afzienbare tijd het NAVO-lidmaatschap worden verleend, en met dit initiatief zou een verkapte, stiekeme uitzonderingspositie door de EU kunnen worden bewerkstelligd. Oekraïne heeft een zeer negatieve reputatie op het gebied van corruptie, mensenhandel, orgaanhandel enz., en deze reputatie zal het land met de hantering van de officiële procedures hoogstwaarschijnlijk nog jaren buiten de EU houden. Dit initiatief staat niet op zichzelf en kan als nieuw bewijs van oorlogsvoorbereidingen door de EU worden opgevat.

Duitsland levert Oekraïne alles wat het nodig heeft, van tanks tot raketten en killerdrones. Dit kan belangrijke door Moskou geïnitieerde consequenties hebben, die al door Ruslands befaamde minister van Buitenlandse Zaken, Sergej Lavrov, zijn genoemd.

De basis daarvan is het in september 1990 gesloten Twee-plus-Vier-Verdrag, om de hereniging tussen de Duitse Democratische Republiek (DDR) en de Bondsrepubliek Duitsland (BRD) mogelijk te maken. De ‘Twee’ staat voor de DDR en de BRD en de ‘Vier’ voor de VS, het VK, Frankrijk en de Sovjet-Unie. Dit verdrag – dat op 15 maart 1991 in werking trad – staat symbool voor de definitieve regeling na het beëindigen van de Tweede Wereldoorlog. Een van de belangrijkste afspraken die zijn gemaakt, is dat er op het voormalige grondgebied van de DDR, nu BRD, geen chemische en kernwapens en geen buitenlandse troepen mogen worden gestationeerd.

Indien dit toch zou gebeuren, dan heeft Rusland het recht om Duitsland aan te vallen en precies dit heeft minister Lavrov al diverse keren gezegd, namelijk dat Duitsland voortdurend provoceert. Zodra het de grens van het verdrag overschrijdt, zal Rusland niet twijfelen. Lavrov maakt in niet mis te verstane bewoordingen duidelijk dat Rusland geen volgende poging zal dulden om Rusland op de knieën te krijgen. Driemaal is er een poging gedaan om Rusland te verslaan, door Napoleon in 1812, door keizer Wilhelm II van Duitsland in de Eerste Wereldoorlog en door Adolf Hitler in de Tweede Wereldoorlog. Een vierde poging raadt Lavrov ten zeerste af. “Die gaat er namelijk niet komen”, zo maakte hij duidelijk.