Sander Boon
IJkpunten zijn een absolute voorwaarde voor het goed kunnen beoordelen van gebeurtenissen en analyses die door derden worden aangereikt. Wanneer ijkpunten vervagen, of zelfs verdwijnen, is het bijna onbegonnen werk om nog tot het juiste begrip of de juiste afwegingen te komen over de ons omringende wereld. Op het terrein van de geopolitiek is deze ijkpuntvervaging goed merkbaar. De fundamentele veranderingen die de regering-Trump op gang heeft gebracht worden hierdoor niet goed op waarde geschat, verkeerd geïnterpreteerd en in bepaalde kringen, vaak met een eigen agenda, zelfs verketterd. Dat werd eens te meer duidelijk na de ontvoering door Amerikaanse militaire elite-eenheden van de Venezolaanse president Nicolás Maduro en zijn vrouw uit hun residentie te Caracas.
Voorafgaand aan deze actie lag de westerse door de VS gedomineerde rules-based order onder de wakkeren nog onder vuur, na deze actie wordt echter her en der ineens het belang van internationaal recht gepropageerd en wordt het Amerika onder Trump fel bekritiseerd. Het beroep op internationaal recht dat nu door zowel mainstream- als wakkere analisten wordt gedaan is een soort Pavlov-reactie, omdat in de geopolitiek de factor macht nooit is weggeweest. Hoe zeer de progressieve elite ook heeft geijverd voor het beteugelen ervan door het aangaan van internationale afspraken, gebonden door internationaal recht, uiteindelijk voert de onderliggende factor van de macht de boventoon. Elk land dat zich buiten de invloedsfeer van de westerse unipolaire ordening bevond, weet dit maar al te goed.
Toch is dit gegeven voor westerse analisten en commentatoren door decennia van overheersing en deceptie aan het blikveld onttrokken. Trump is nu bezig om de politiek van verdeel en heers – die haar oorsprong vindt in de geopolitiek van het Britse imperialisme – tot een einde te brengen, om de Amerikaanse soevereiniteit veilig te stellen. In Oekraïne zijn Trumps pogingen om tot een vredesovereenkomst met Rusland te komen tot nu toe op niets uitgelopen, omdat het VK en elementen in de Amerikaanse Deep State nog altijd invloed uitoefenen op de Europese technocratische leiders, die in de wereld van gisteren leven en geloven. Hij beseft echter dat de hervorming van de inmiddels gecorrumpeerde en ideologisch verblinde transnationale gemeenschap niet meer plaats kan vinden door ingrepen van binnenuit, maar alleen nog met machtsingrepen van buitenaf. Met als gevolg een kakofonie van kritiek, zowel bij de reguliere media als bij het merendeel van de wakkeren.
Ook op het gebied van het mondiale economische en financiële systeem lijkt het ijkpunt om te kunnen begrijpen wat er gebeurt verdwenen te zijn. Er is een enorme kloof ontstaan tussen wat als waarheid wordt verkondigd en de onderliggende werkelijkheid. De voorgeschreven waarheid is dat een netwerk van centrale banken de mondiale financiële markten beteugelt en in de gaten houdt, met als machtige spin in het web de Amerikaanse Federal Reserve. In werkelijkheid overheerst vanaf de jaren zestig een private mondiale offshore dollarmarkt – gefaciliteerd door de City of London (de zogenaamde square mile, met een eigen parlement) – waar geld met geld uit het niets wordt getoverd en schuld op schuld wordt gestapeld. Centrale banken staan er niet centraal en hebben er geen macht, behalve wanneer verliezen na een financiële crisis moeten worden toegedekt, betaald door belastingbetalers. Sinds de kredietcrisis van 2008 heet dat ‘geprivatiseerde winst, gesocialiseerd verlies’. De hieruit voortgekomen financialisering van de economie heeft rijkdom geconcentreerd bij een kleine groep mensen, terwijl de inkomens van de middenklasse stagneerden.
Die verarmde middenklasse is de natuurlijke achterban geworden van de MAGA-beweging van Trump. In het huidige ‘crony-kapitalisme’ worden geldstromen niet alleen gebruikt voor zelfverrijking, maar ook voor omkoping, een circuit van lobbyisten, onderhandse financiering van ngo’s en clandestiene operaties van geheime diensten. Toch wordt op de universiteiten onderwezen, en lezen we in mainstream-dagbladen als Financial Times en Wall Street Journal dat centrale banken op financieel en monetair vlak de macht hebben. Zowel financiële insiders als centrale bankiers weten wel beter. En profiteren daarvan over de rug van de bevolking.
Burgers in de westerse wereld wordt nog altijd wijsgemaakt dat democratie het politieke ijkpunt is, terwijl in werkelijkheid ondemocratisch bureaucratisch bestuur de norm is geworden. Overheden zeggen te streven naar gelijke uitkomsten door middel van herverdeling van welvaart en het uitgangspunt van collectieve verantwoordelijkheid, met als doel een rechtvaardige samenleving. In westerse welvaartsstaten vertaalt dit ideaal zich in uitgebreide sociale programma’s voor zorg, onderwijs en pensioenen. Het is echter niet meer de democratie van het volk, maar die van de instituties. Bureaucraten en vanuit de politiek benoemde apparatsjiks in deze instituties bewegen zich inmiddels in kringen die door Cees van den Bos in dit blad worden omschreven als ‘epistemische gemeenschappen’. Zo’n gemeenschap produceert niet alleen kennis, maar heeft ook een specifieke manier van kijken naar problemen en oplossingen. Dit creëert een machtspositie, omdat problemen en oplossingen door hen kunnen worden geframed. Deze kennisnetwerken vormen de instituties waarvan de uitgangspunten of conclusies niet betwist mogen worden, terwijl binnen deze instituties het effect van een echokamer schuilt. Bovendien ontbreekt vaak de prikkel om resultaten te meten, wat verspilling en corruptie in de hand werkt. De belofte van gelijkheid is zo verworden tot een systeem van logge bureaucratie en afhankelijkheid, waarin middelen steeds vaker tegen burgers worden ingezet en het vertrouwen erodeert.
Het gevolg van het verdwijnen van ijkpunten hebben we eerder in de geschiedenis kunnen aanschouwen. In de observaties van journaliste Izabella Kaminska speelt manipulatie van de ‘waarheid’ een centrale rol bij het vervormen van de collectieve werkelijkheidszin van de bevolking ten tijde van de Koude Oorlog onder het communisme. Volgens haar leidt de systematische desinformatie tot een situatie waarin individuen onbewust gehersenspoeld raken en niet meer vertrouwen op hun intuïtie. Constante blootstelling aan vervormde feiten leidde volgens Kaminska tot het geloven in een onjuiste of zelfs absurde voorstelling van zaken. In het late communisme, met name in het Polen van de jaren tachtig – waar haar eigen ervaringen op zijn gebaseerd – manifesteerden deze absurditeiten zich in het dagelijks leven als tekenen van een naderende systeeminstorting. Ze beschrijft hoe winkels met vergrendelde kasten en ruilhandel over de toonbank de norm waren, ondanks officiële claims van overvloed en efficiëntie. Deze vervormde realiteit dwong de bevolking om een fictieve welvaart te accepteren die haaks stond op de zichtbare schaarste, wat leidde tot een diepgaand verlies van werkelijkheidszin en een laagvertrouwen-samenleving. Kaminska ziet hierin een waarschuwing voor onze westerse samenlevingen, waar vergelijkbare manipulaties ijkpunten verstoren en economische en sociale bubbels worden gecreëerd.
De verbindende factor bij het verdwijnen van ijkpunten is de financialisering van de mondiale economie, waardoor de geopolitieke, economische en maatschappelijke verhoudingen diep verstoord zijn geraakt. Het geldsysteem faciliteerde oncontroleerbare en schier ongelimiteerde kredietgroei, met als resultaat oncontroleerbare en onbeheersbare netwerkcorruptie en een schimmige vervlechting tussen onderwereld en bovenwereld. De progressieve ideologie die in het Westen is doorgedrongen in alle lagen van de samenleving, bleek een natuurlijke en strategische bondgenoot te zijn van de technocratische gemeenschap.
Herijking is een positieve ontwikkeling, maar doet pijn. Op dit moment brengt Trump het belangrijke ijkpunt dat macht een doorslaggevende factor is in de mondiale verhoudingen, terug in het geopolitieke blikveld, of we dat nu leuk vinden of niet. Ook op economisch en maatschappelijk vlak zullen ijkpunten weer terugkeren. De vraag is of dat zal gaan gebeuren door een monetaire crisis, door politieke onrust, of door beide.
Wat vertel ik mijn medemens?
- Sinds de jaren zestig van de vorige eeuw kon een bureaucratisch-technocratische transnationale alliantie aan de macht komen, die aan de basis stond van het verdwijnen van ijkpunten.
- IJkpunten zijn een absolute voorwaarde voor het goed kunnen beoordelen van gebeurtenissen en analyses die door derden worden aangereikt.
– einde artikel –
Je las een Premium artikel uit Gezond Verstand
Volg ons op social media
Kijk en beluister Gezond Verstand via
Gerelateerde berichten
