Bernard Zevenhuizen
Sinds november 2014 wordt op veel beleidsterreinen, zoals handelsovereenkomsten, milieubeleid en economische hervormingen, gestemd met een gekwalificeerde meerderheid bij een voorstel van de EU-Commissie. Dan is een voorstel aangenomen als 15 van de 27 deelnemende landen, die 65% van de inwoners van de EU vertegenwoordigen, ermee instemmen. Van alle EU-besluiten wordt 80% dus al met een gekwalificeerde meerderheid aangenomen. Het betekent een enorme inperking van de soevereiniteit van EU-lidstaten.
Het gebruik van het vetorecht door met name Hongarije is de EU-elite en in het bijzonder Ursula von der Leyen een doorn in het oog. Vooral het feit dat Hongarije een veto heeft uitgesproken over een voorgenomen EU-lening van € 90 miljard aan Oekraïne. In 2023 hield Orbán ook al een EU-hulppakket voor Oekraïne tegen, en eerder zwakte Hongarije een boycot van olie en gas uit Rusland af. De EU-elite zoekt nu een onderbouwing om het vetorecht verder te ondergraven en tegelijkertijd een ‘lastige’ lidstaat als Hongarije onschadelijk te maken. Van dissidenten en tegenspraak is het niet gediend. Albanië, Bosnië en Herzegovina, Georgië, Moldavië, Montenegro, Noord-Macedonië, Oekraïne en Servië zijn allemaal kandidaat-lidstaten. De toekomstige aansluiting van deze landen bij de EU wil men gebruiken als een van de argumenten om van het vetorecht af te komen. De EU-elite hanteert het argument dat unanimiteit onmogelijk is met zoveel lidstaten.
Tevens geeft Ursula von der Leyen als argument voor het afschaffen van unanimiteit qua veiligheid en defensie, dat de geopolitieke slagkracht en het concurrentievermogen van de EU worden aangetast door de houding van de Verenigde Staten onder Trump. Consensus en compromissen zijn volgens haar een hindernis voor de geloofwaardigheid van de EU als een geopolitieke kracht.
De gelijkgeschakelde pers laat zich ook niet onbetuigd. In een artikel van 12 februari in Trouw wordt aangegeven dat in de nieuwe geopolitieke constellatie waarin ‘wij’ blootstaan aan allerlei veronderstelde dreigingen van buiten, het handhaven van een unanimiteitsvereiste onverantwoord is. Een partij als Volt maakt het nog bonter door het afschaffen van het vetorecht te verkopen als ‘democratisering’. Het vetorecht zou de besluitvorming blokkeren en de geloofwaardigheid van de EU als democratisch orgaan ondermijnen. Volt vraagt zich af hoe democratisch de besluitvorming is wanneer één lidstaat in staat is belangrijke beslissingen te blokkeren, ook als alle andere landen instemmen. Die partij benoemt de behendige strategie van Orbán daarbij als misbruik van het vetorecht om concessies af te dwingen van andere lidstaten of EU-instellingen en zo zijn nationale agenda door te drukken.
Nu D66 in het centrum van de nationale politiek is beland, komt Nederland in een nog hachelijker situatie bij dit EU-krachtenspel. Als een van de kernpunten van haar partijprogramma heeft D66 betoogd dat unanimiteit – dus het vetorecht van lidstaten – geheel moet verdwijnen, en er gestemd moet worden met een gekwalificeerde meerderheid. Hiermee wordt het laatste bastion van soevereiniteit weggegeven. Op 3 maart jl. was premier Jetten in Brussel en pleitte hij voor het opgeven van het vetorecht waarmee dit tot een officieel regeringsstandpunt lijkt te zijn bevorderd. Jetten blijkt hiermee de lakei van Von der Leyen te zijn geworden.
Alle argumenten voor het afschaffen van het vetorecht voor het buitenlands- en veiligheidsbeleid zijn gemakkelijk te weerspreken. Het vetorecht beschermt de specifieke belangen van lidstaten op cruciale onderwerpen. De nationale belangen van de lidstaten lopen uiteen en verdienen bescherming, en het afschaffen van het vetorecht zet nationale parlementen – en daarmee de wil van het – volk definitief buitenspel. Uiteraard afgezien van het feit dat de partijen in de nationale parlementen nu al vaak met de rug naar de burger regeren en zich voegen naar supranationale agenda’s. Maar democratie kan uiteindelijk alleen in een natiestaat gedijen. Als andere lidstaten gaan bepalen welke elementaire beslissingen geldig zijn voor iedereen, dan kan een land tegen de wil van zijn burgers zelfs een oorlog ingerold worden. Nationale verkiezingen hebben dan geen betekenis meer omdat op elk vlak regering en parlement geen andere keuze hebben dan om een opgelegde agenda te volgen die haaks staat op de nationaal ingezette lijn.
De bewering van Von der Leyen dat het vetorecht qua veiligheid en defensie de geopolitieke slagkracht en het concurrentievermogen van de EU vergroot is flauwekul. Ze miskent hiermee het voor de hand liggende feit dat vanwege ondermijnende prioriteiten, zoals de Green Deal en de hardnekkige agressieve houding in het Oekraïne-conflict plus de massa-immigratie, de EU helemaal geen geopolitieke kracht van betekenis meer is.
Tot slot is de uitbreiding van de EU met nog meer lidstaten, anders dan men wil doen geloven, geen onomkeerbaar en onvermijdelijk proces. Evengoed kan gekozen worden om niet uit te breiden en zo problemen met Rusland te voorkomen door voormalige staten van de Sovjet-Unie niet in de EU op te nemen.
Von der Leyen en de voorzitter van de Europese Raad, Costa, hebben al aangegeven het veto van Orbán inzake de lening van € 90 miljard aan Oekraïne te willen omzeilen. Er is haast bij omdat in april Oekraïne met een ernstig fienancieringstekort wordt geconfronteerd. Nog voor de bijeenkomst van EU-leiders op 19 maart moeten zij hun slag slaan. Tevens wil de EU-top koste wat het kost Oekraïne het lidmaatschap van de EU bezorgen. Zo denkt Von der Leyen aan Artikel 7 van het Verdrag betreffende de EU, dat het mogelijk maakt om rechten van een EU-lidstaat te schorsen, waaronder het stemrecht en dus ook het vetorecht.
Daarvoor is wel de onderbouwing nodig dat een land de beginselen waarop de EU is gegrondvest, ernstig en voortdurend schendt. Ook is een voorstel nodig van een derde van de EU-lidstaten – of van de Europese Commissie of het Europees Parlement – aangenomen met een meerderheid van stemmen van vier vijfde van de leden. Schorsing vereist ten slotte een eenparigheid van stemmen in de Europese Raad, die er niet zal komen omdat Slowakije en Tsjechië Hongarije niet in de steek zullen laten en hier niet aan mee zullen werken.
Een andere truc uit de doos van Von der Leyen is een geitenpaadje in de vorm van een EU met twee snelheden. In dat geval kiest ze ervoor om met een gekwalificeerde meerderheid een kleinere groep EU-lidstaten alsnog te laten instemmen met de lening van € 90 miljard, en wellicht een toetreding van Oekraïne tot de EU.
Afschaffing van de laatste terreinen waar lidstaten nog een vetorecht hebben zal zo goed als onmogelijk blijken, omdat voor de afschaffing van het vetorecht de lidstaten nog van het vetorecht gebruik kunnen maken. Landen als Tsjechië, Slowakije, Hongarije en Polen zullen hier sowieso niet snel in meegaan en zo het laatste bastion van soevereiniteit opgeven. Ook een land als Duitsland, met de AfD in opkomst, zal uiteindelijk eieren voor zijn geld kiezen. Men wordt immers steeds kritischer over onder meer de energietransitie en het in stand houden van het conflict in Oekraïne, omdat niet meer te ontkennen valt dat Duitsland als industrienatie instort als men doorgaat op deze doodlopende weg. Een EU met twee snelheden kan evengoed gezien worden als een uiteenvallen van de EU.
Ook al zou afschaffing van het laatste vetorecht lukken, dan zal nog het anti-EU-sentiment enorm worden aangewakkerd. Als de nationale parlementen geheel buitenspel gezet worden, kan men alsnog de implementatie van besluiten waar men het niet mee eens is vertragen en saboteren. De EU-elite helt steeds meer naar een alleingang die volledig losgezongen is van wat lidstaten wensen. De eurofielen houden vast aan de EU als een soort ‘Vesting Europa’ die zich niet aanpast aan de veranderingen in de wereld. De Vesting Europa zal net zo broos blijken als de Atlantikwall onder nazi-Duitsland. De doldrieste acties van Von der Leyen zijn uiteindelijk een achterhoedegevecht.
Wat vertel ik mijn medemens?
- Van alle EU-besluiten wordt nu al 80% met een gekwalificeerde meerderheid aangenomen en het vetorecht beslaat nog maar 20%.
- De EU-elite zoekt nu een onderbouwing om het vetorecht verder te ondergraven en tegelijkertijd een ‘lastige’ lidstaat als Hongarije onschadelijk te maken.
– einde artikel –
Je las een Premium artikel uit Gezond Verstand
Volg ons op social media
Kijk en beluister Gezond Verstand via
Gerelateerde berichten
