Margreet Booij
Nordstream 1, 1.230 km lang en goed voor doorvoer van 55 miljard m³ gas per jaar, transporteerde sinds 2011 zonder problemen betaalbaar gas naar Duitsland, dat van daaruit deels verder werd gedistribueerd naar Frankrijk, België, Zwitserland en Oostenrijk. Door de toenemende behoefte aan gas werd in 2016 parallel aan Nordstream 1 begonnen met de bouw van een tweede pijpleiding, wat de gastoevoer zou verdubbelen naar 110 miljard m³ per jaar. Deze Nordstream 2 was vanaf het prille begin zowel de EU als de VS een doorn in het oog. De EU zag de Green Deal in gevaar komen en de VS was bezorgd over uitdagende Duits-Russische economische betrekkingen. De VS heeft, nog voor de pijpleiding in 2021 gebruiksklaar was, al vanaf 2019 aan beide landen sancties opgelegd, wat tot het faillissement van Nordstream leidde.
Lange tijd heeft het ernaar uitgezien dat Nordstream nooit meer in gebruik genomen zou worden maar daar lijkt verandering in te komen. Nordstream AG in Zwitserland heeft van de Zwitserse overheid nog een kans gekregen om naar een oplossing te zoeken, alvorens een faillissement uitgesproken zal worden. Het is op zoek gegaan naar investeerders om het project te saneren. Stephen Lynch, een goede zakenrelatie van Trump, is voornemens de infrastructuur over te nemen. Hij had in 2024 de Biden-regering al toestemming gevraagd om te praten met Nordstream, maar dat werd afgewezen. Een nieuwe aanvraag in 2025 bij de regering-Trump was wel succesvol. Parallel aan deze besprekingen zijn er directe onderhandelingen gaande tussen de VS en Rusland.
De heringebruikneming van de pijpleidingen zou de VS een greep op de Europese energiemarkt opleveren, en Rusland de mogelijkheid bieden om weer gas aan Europa te leveren en te worden verlost van de Amerikaanse sancties. De EU en Duitsland, onder druk van de EU, zijn in shock, enerzijds omdat de Green Deal in gevaar zou komen en anderzijds uit angst voor verdere Europese verdeling. Trump zou de lachende derde zijn. De CIA had Duitsland gewaarschuwd voor Nordstream 2 en Biden waarschuwde de Duitse bondskanselier Scholz op 7 februari 2022 tijdens een gezamenlijke persconferentie dat een eventuele ingebruikname zou worden verijdeld.
Een half jaar na het begin van Poetins ingreep in Oekraïne in februari 2022 werd nabij het Deense Bornholm een aanslag op de pijpleiding gepleegd. Rusland werd onmiddellijk als dader aangewezen, terwijl het geen enkel belang had bij deze sabotageactie. Twee jaar later werd het officiële verhaal dat zes Oekraïners met een bootje en wat explosieven de pijpleiding zouden hebben opgeblazen. Aangezien de pijpleiding zwaarbewaakt wordt en er enorme hoeveelheden TNT-explosieven waren gebruikt om de met beton beklede stalen buizen te bereiken, kan dit verhaal als onzin worden afgedaan. Maar niettegenstaande het negatieve effect op de Duitse economie, is het onderzoek en het ter verantwoording roepen van de daders, mede door Duitsland zelf, stopgezet.
Grote winnaar van de sabotage van Nordstream is de VS die hiermee langdurige Europese contracten voor vloeibaar lng-gas binnensleepte en zich toegang tot de Europese energiemarkt verschafte. Ook Oekraïne wint erbij vanwege het verlost zijn van de pijpleiding waar geen transitkosten voor werden geïnd. Duitsland is de grote verliezer. Russisch gas liet eerder de motor van de Duitse industrie draaien. De ingebruikname van Nordstream 2 voor heel Europa zou de gasverdeelsleutel zijn geworden. Vanzelfsprekend zijn ook Rusland en Nordstream grote verliezers.
Vervolgens zijn er lng-terminals gebouwd voor Amerikaans vloeibaar gas en door de haast waarmee dit gebeurde heeft het meer gekost dan nodig was geweest, er worden zelfs bedragen van € 15 miljard genoemd. Er is € 11 miljard uitgegeven voor lange-termijn-contracten en er worden 15% extra kosten gemaakt in verband met verlies aan vervlogen vloeibaar gas. Ook worden jaarlijks honderden miljoenen euro’s uitgegeven voor het charteren van schepen om het gas van de VS naar Duitsland te vervoeren. Duitse overheid, bedrijven en burgers lijden dus miljarden euro’s verlies.
De reparatie van de leidingen kost € 500 miljoen. Lynch heeft ontmoetingen gehad met de Duitse overheid en vertegenwoordigers van de industrie. Daarna ontstond grote ruzie tussen de laatste twee. De overheid wil niets meer met Nordstream te maken hebben, terwijl de nood voor de industrie hoog is en men schreeuwt om goedkope energie, maakt niet uit waar het vandaan komt.
Rusland heeft herhaaldelijk gezegd nooit te zullen accepteren dat Nordstream in Amerikaanse handen komt. Maar vorig jaar heeft Ruslands minister van Buitenlandse Zaken Lavrov laten weten dat er gesprekken gaande zijn met de VS. De vijf voorwaarden die Rusland op tafel heeft gelegd zijn dat Rusland leidend moet zijn; dat er garanties komen voor langdurige gasleveringen; de opheffing van alle sancties; dat de soevereine infrastructuur in Russische handen blijft; dat Nordstream als basis geldt voor onderhandelingen betreffende Oekraïne, door middel van toezeggingen aan Rusland.
Parallel praat de speciale gezant van de VS Richard Grenell, vertrouweling van Trump met Matthias Warnig, voormalig Gazprom-manager.
De EU zal Rusland als eigenaar niet accepteren. Evenmin accepteert het de VS als eigenaar, dat daarmee de volledige controle over de gastoevoer naar Europa zou verkrijgen, wat de EU en Europa volledig afhankelijk maakt van de eventuele wispelturigheid van de Amerikaanse overheid. Met eventueel Amerikaans eigendom verliest Rusland geopolitieke slagkracht en wordt daarmee afhankelijk van de VS. Het gevaar bestaat dat de VS het van Rusland gekochte gas duur doorverkoopt aan Europa en dat zou gezichtsverlies betekenen voor Poetin.
De EU ziet Amerika als gevaar voor permanente energievoorziening. Dit is vreemd want Europa heeft zich met lng-gas en het accepteren van de handelsdeal in 2025 in Schotland, om de komende drie jaar $ 600 miljard in de VS te zullen investeren, al volledig uitgeleverd aan de Amerikanen. De EU wil onder geen beding Nordstream nieuw leven inblazen. Een overname door de VS zou betekenen dat Rusland weer gas levert, maar gas zou als wapen ingezet kunnen worden door leveringen volledig stop te zetten, zo luidt het argument.
Uiteindelijk is de vraag wie er nu beslist. Allereerst Rusland, maar ook Duitsland want die moet Nordstream certificeren en toestemming geven. Vanwege het Oekraïne-conflict heeft Duitsland al gezegd niet mee te zullen werken. De VS kan Duitsland onder druk zetten met stopzetting van de levering van lng-gas. Om Duitsland te overtuigen is politieke fijngevoeligheid nodig om Merz en de EU geen gezichtsverlies te laten lijden. Merz heeft meermaals gezegd dat Nordstream nooit meer zal worden aangesloten. Aan de andere kant schreeuwt de Duitse industrie moord en brand dat het Russisch gas nodig heeft. Hoe triest ook, de de-industrialisering van Duitsland moet door Merz worden voltooid. Trump heeft pressiemiddelen die hij zal inzetten ook al beschouwen Duitsland en de EU de pijpleiding als geschiedenis.
De actuele stand: Poetin en Trump hebben in augustus 2025 in Alaska zeker over Nordstream gesproken en die is voor Trump om meerdere redenen interessant. Hij gaat ervan uit dat in de nabije toekomst rechtse Europese regeringen aan de macht zullen komen, wat hij weliswaar steunt maar hij moet wel de teugels in handen kunnen houden. Het nadeel van patriottische regeringen is namelijk dat deze streven naar volledige onafhankelijkheid van zowel Rusland als de VS. Diezelfde patriotten onderhouden goede contacten met Rusland en gezamenlijk zouden zij rechtstreeks Nordstream kunnen activeren en de VS hiermee buiten de deur houden.
Trump wil de EU en Duitsland onder controle houden en dat kan hij alleen als hij controle over Nordstream bemachtigt. Daarmee krijgt hij invloed op de prijs van het gas en kan hij de verhoudingen tussen Rusland en Duitsland beïnvloeden. Voor Trump zijn grondstoffen en energie bepalend. Hij wil een consortium waarin ook Rusland deelneemt en de sancties tegen Rusland opheffen. Of er een akkoord komt lijkt mede af te gaan hangen van de rol die Merz openlijk of heimelijk gaat spelen.
Wat vertel ik mijn medemens?
- Het onderzoek naar, en het ter verantwoording roepen van de daders van de aanslag op de pijpleiding is, mede door Duitsland zelf, stopgezet.
- Er lijkt een kans op heringebruikneming want Nordstream AG in Zwitserland heeft van de Zwitserse overheid nog een kans gekregen.
– einde artikel –
Je las een Premium artikel uit Gezond Verstand
Volg ons op social media
Kijk en beluister Gezond Verstand via
Gerelateerde berichten
