Behandeling hoge bloeddruk berust op propaganda van farmaceuten

Verlaging van drempelwaarden is een ‘normaal’ principe en een verdienmodel in het medisch-farmacologisch complex. Telkens wanneer men een medicijn op de markt brengt dat een bepaalde fysieke waarde kan beïnvloeden, wordt de norm tussen wel of niet afwijkend verlaagd. Zo worden meer mensen gebruikers van dit medicijn. Dit principe heet: ‘disease mongering’. Het wordt onder andere gehanteerd bij aandoeningen als ‘verhoogd’ cholesterol (steeds lagere LDL-streefwaarden), diabetes (pre-diabetes als nieuwe categorie), osteoporose (botdichtheidsdrempels verlaagd), ADHD, depressie en angststoornissen.

Die nieuwe normen blijken afkomstig te zijn van veronderstelde ‘experts’ in richtlijnencommissies, die worden betaald om aanbevelingen te doen die ertoe leiden dat steeds meer mensen medicijnen gaan slikken. Studies tonen aan dat een meerderheid van de richtlijncommissieleden financiële banden heeft met farmaceutische bedrijven.

Hoge bloeddruk komt voor bij één op de drie Amerikaanse volwassenen. Op aanwijzing van deze experts zal bijna de helft van de Amerikaanse volwassen bevolking (46%) het stempel ‘hoge bloeddruk’ gaan krijgen.

Momenteel gebruiken ongeveer 60 miljoen Amerikaanse volwassenen (23%) antihypertensiemiddelen. De bedoeling is dat hun bloeddruk daardoor zal gaan dalen en voldoen aan de richtlijn. Het duiden van hoge bloeddruk als signaal van een onderliggende aandoening is hierbij niet aan de orde. Wel wordt hypertensie door het medisch-farmacologisch complex gepresenteerd als een ernstig verschijnsel met als gevolg een verhoogde kans op een hartinfarct of een beroerte. Uit angst hiervoor lijkt verlaging van de bloeddruk logisch. Toch heeft deze drang meer te maken met de macht van de farmacie dan met effectieve preventie. De meeste mensen die te horen hebben gekregen dat ze hypertensie hebben, zullen de voorspelde hartproblemen namelijk helemaal niet krijgen. Eigenlijk worden ze met de toediening van het medicijn belast om bij een kleine groep mensen ernstige aandoeningen te voorkomen. Het resultaat is dat een groeiende groep mensen bloeddrukverlagers opgedrongen krijgen uit angst voor een hartinfarct dat ze meestal niet krijgen.

Vandaar dat er een flinke hype ontstond rond bloeddrukverlagende medicijnen. Tussen de farmaceutische bedrijven ontstond zelfs een ware wedloop om deze op de markt te brengen, terwijl het nut ervan niet altijd daadwerkelijk bewezen was.

Als gevolg van disease mongering, waardoor meer mensen te horen krijgen dat ze hypertensie hebben, zijn farmaceutische bedrijven in staat duurzaam forse winsten te behalen. De mondiale omzet aan antihypertensiva bedraagt ruim $ 30 miljard per jaar.

Slechts bij 5-10% van de mensen met hypertensie is sprake van bekende oorzaken, waaronder een verminderde bloedtoevoer naar de nieren, slaapapneu of een zeldzame tumor die een bloeddrukverhogend hormoon afscheidt.

Van de meeste gevallen van hoge bloeddruk (90-95%) snappen we niets. Deze gevallen worden geduid als ‘essentiële hypertensie’ of ‘primaire hypertensie’. We kunnen dan ook niet spreken van een diagnose, maar hooguit van duiding van een verschijnsel, waar iets onbekends aan ten grondslag ligt. Verhoogde bloeddruk zou bijvoorbeeld een compenserende reactie van het lichaam kunnen zijn op een ontoereikende bloedtoevoer in één of meer organen. In die situatie is ‘hypertensie’ een natuurlijke reactie van het lichaam om dat tekort tegen te gaan. Ongerichte bestrijding van hypertensie kan dan dus zelfs contraproductief zijn.

Ondanks die onbekendheid worden antihypertensiva actief gepromoot als preventief medicijn. Het argument is verlaging van het risico op beroertes en hart- en vaatziekten. Deze aandoeningen correleren met hypertensie, maar dat wil niet zeggen dat iemand er gegarandeerd mee te maken gaat krijgen. Er is dus altijd een groep mensen die antihypertensiva voorgeschreven krijgt zonder er echt baat bij te hebben.

Gebaseerd op Cochrane-data over thiazidediuretica als antihypertensivum wordt geschat dat in totaal slechts 2–4 per 100 behandelde patiënten daadwerkelijk baat hadden bij medicatie over een gemiddelde follow-up van 3,5 jaar. De rest niet, maar die kon wel last krijgen van bijwerkingen.

Tot de belangrijkste bloeddrukverlagers behoren de ACE-remmers. Zij blokkeren de bloeddrukregulatie door de nieren. Deze antihypertensiva kunnen ernstige bijwerkingen tonen zoals onder meer een verhoogd risico op acute nierinsufficiëntie (1,5% van de gebruikers) en een verhoogd risico op hyperkaliëmie (4,8% van de gebruikers). Bij patiënten met nierfalen in het eindstadium verhoogt een verlaagde bloeddruk de mortaliteit met 39%. Het werkelijke aantal bijwerkingen wordt vermoedelijk onderschat. Veel van de gegevens zijn namelijk afkomstig van klinische onderzoeken van de farmaceutische industrie, waarbij bewust manieren worden gezocht om de bijwerkingen te bagatelliseren.

Daarom geeft onafhankelijk patiëntenonderzoek een veel beter beeld van de incidentie van symptomatische bijwerkingen, zoals een Zweeds onderzoek uit 1995, waaruit bleek dat ongeveer één op de vijf gebruikers bijwerkingen ervaart.