Tjeu Lemmens
Het sjabloon van oorlogspropaganda richt zich op het overhalen van mannen en vrouwen in de kracht van hun leven om vrijwillig een militair uniform aan te trekken om te strijden voor ‘vrede, vrijheid en veiligheid’. Andere burgers worden aangespoord tot het bereidwillig afdragen van hoge oorlogsbelastingen. Bovenaan in het sjabloon staat het opwekken van angst. Dijkhoff weerspreekt dit in zijn substack: “Het doel is zeker niet om mensen bang te maken.” Beelden en woorden in zijn documentaire tonen echter het tegendeel, wat onder andere blijkt uit zijn opmerking: “Oorlog voelt ver weg, tot je ziet hoe dichtbij het al is.”
De grootverspreider van propaganda is de overheid, ondersteund door de reguliere media. De afgelopen jaren is veel ervaring opgedaan met het zaaien van angst door de oorlogsverklaring aan onzichtbare stofjes: virussen, CO₂-moleculen en stikstof. Nu richt de overheidspropaganda zich volgens hetzelfde patroon op de vermeende oorlogsdreiging van onze mede-Europeanen woonachtig in Rusland. Hierbij gaat het niet om onzichtbare, kleinstoffelijke vijanden, maar om mensen van vlees en bloed. Het doel blijft hetzelfde: het zaaien van angst opdat burgers popelen om de ‘meedogenloze’ vijand koste wat kost te bestrijden. Daartoe moet het volk worden vermurwd om elementaire, humanitaire waarden – ‘u zult niet moorden; u zult een ander geen kwaad berokkenen’ – als slijk van de schoenen te stampen. De propagandastrategie, die al eeuwen uiterst effectief is, bestaat uit het dehumaniseren en demoniseren van de vermeende vijand. De bevolking van een land is te amorf om daarvan een propagandistisch concreet beeld op het netvlies te projecteren. Daarom wordt de demonische vijand gepersonifieerd in de politieke leider.
“Poetin wil Oekraïne van de kaart vegen”, beweerde Mark Rutte tijdens zijn eerste grote toespraak als secretaris-generaal (SG) van de NAVO, waaraan hij toevoegde: “Met 1 miljoen doden op onze drempel is er geen tijd te verliezen (…) Poetin probeert onze vrijheid en manier van leven te verpletteren.” Tijdens de veiligheidsconferentie in Berlijn, 12 december 2025, verscherpte de NAVO-SG zijn oorlogsretoriek: “We moeten glashelder zijn over de dreiging: wij zijn het volgende doelwit van Rusland – en we lopen al gevaar.” Dat het hier gaat om met retoriek doordrenkte propaganda, die niets te maken heeft met de werkelijkheid, wordt blootgelegd in tegenstrijdige uitspraken. Zo stelt Rutte: “Dit jaar is Rusland nog brutaler, roekelozer en meedogenlozer geworden. Naar de NAVO maar ook naar Oekraïne (…) terwijl Poetin probeert Oekraïne te verwoesten, legt hij ook zijn eigen land in puin.” Deze uitspraak rechtvaardigt de vraag: Hoe kan een land, dat door zijn eigen leider in puin gelegd wordt, rond het jaar 2030 militair sterk genoeg zijn om ten strijde te trekken?
Voorts zijn ongerijmde versimpelingen probate propagandamiddelen. “Een inbreker breekt niet in bij het huis waar het meest te halen valt, maar bij het huis met de zwakste beveiliging”, aldus Klaas Dijkhoff. “Zo werkt dreiging ook. Je hoeft niet de sterkste te zijn, je moet gewoon niet de meest makkelijke prooi zijn.” Het onlogische in deze vergelijking is dat die veronderstelt dat Rusland uit is op oorlogsbuit. Waarop zou Rusland azen? Grondstoffen? Daarvan heeft Rusland zelf meer dan genoeg terwijl de EU die nauwelijks heeft. Kennis? Rusland heeft uitstekende universiteiten en de bètawetenschappen, waaronder de technische, staan in hoog aanzien, dit in tegenstelling tot EU-landen.
De massamedia waarvan politici en militairen intensief gebruikmaken, hebben een keerzijde. Ook burgers beschikken over moderne informatiekanalen en kunnen daarmee onjuiste feiten ontmaskeren als nepnieuws. De overheid mobiliseert verregaande middelen ter bestrijding van ‘desinformatie’ verspreid door burgers: censureren, criminaliseren en vervolgen van degenen die onwelgevallige feiten en inzichten verspreiden. Zij worden beschuldigd van heulen met de vijand en ondermijning van de democratische rechtsstaat. Dit lot ondervindt thans Forum voor Democratie, dat door andere partijen van politieke samenwerking wordt buitengesloten. FVD wordt in de reguliere media gehoond als een verzameling fascisten, terwijl het tegenovergestelde de feitelijke waarheid is. Historicus Mark Thiessen, voormalig campagnestrateeg van de VVD en thans politiek columnist van het weekblad EW, schreef in aanloop van de gemeenteraadsverkiezingen op 18 maart dat bij de FVD-levensstijl hoort “dat je je omringt met nazi’s en fascisten en boos wordt als mensen daarvan wat vinden”. Voorts zou FVD geen normale politieke partij zijn wegens “de drek die zij ons democratische discours in willen pompen”. Met als conclusie: “Natuurlijk moet de gehele Nederlandse politiek – lokaal en nationaal – Forum voor Democratie uitsluiten.” In een uitzending van Vandaag Inside deed Johan Derksen daar nog een schepje bovenop: “Ik vind het ook een hele kwalijke partij (…) Een fatsoenlijk mens gaat niet meer op deze partij stemmen.” Met ruim 70.000 leden, een aantal dat nog steeds groeit, is FVD de partij met de meeste leden in Nederland. Demonisering van een politieke partij, waarvan de aanhang dagelijks groeit, is een van de vele symptomen dat de democratische rechtsstaat morsdood is.
De oorlogsleugens die de overheid verspreidt worden net zolang herhaald totdat het grote publiek de leugens accepteert en verinnerlijkt als onomstotelijke waarheden. De verspreiding van steeds in een ander jasje gestoken herhalingen vindt vooral plaats aan de tv-praattafels door bewindvoerders, geüniformeerde militairen, Rusland-kenners, experts in oorlogsdreigingen en andere ‘deskundigen’. Ook zangers, acteurs en andere populaire Nederlanders worden geronseld om zich als deugmensen in te zetten voor ‘vrijheid en democratie’. Zonder kennis van buitenlandse politiek verkondigen zij de voorgeschreven boodschap in bevattelijke taal, met sympathieke mimiek en doorregen met kwinkslagen. Deze goedgebekte amusementsmeesters zijn invloedrijk, maar hun beweringen overstijgen zelden het niveau van tapkastgezwam. Naast bekende Nederlanders die beroepsmatig een sprookjeswereld creëren met muziek, tekst en fysieke expressie, worden andere boegbeelden van de samenleving ingeschakeld als propagandisten, waaronder leden van het Koninklijk Huis.
Koningin Máxima heeft zich aangemeld als reservist voor de Koninklijke Landmacht en is per 1 februari 2026 bij Koninklijk Besluit aangesteld in de rang van soldaat. Het Koninklijk Huis laat weten dat zij wil strijden voor Nederland omdat zij een bijdrage wil leveren aan het behoud van onze veiligheid, die niet meer vanzelfsprekend is. Na voltooiing van de opleiding wordt zij luitenant-kolonel, een hoge officiersrang tussen majoor en kolonel. Net als andere reservisten zal zij een cruciale rol spelen in de ondersteuning van de reguliere krijgsmacht en kan zij worden opgeroepen voor militaire dienst. Althans, dat wordt gesuggereerd in de berichtgevingen. Het ligt echter voor de hand dat haar hoge officiersrang een honoraire functie is en dat zij nooit daadwerkelijk leiding zal geven aan een gevechtsklaar bataljon of regiment. Het doel is niet een bekwame legerofficier op te leiden ter versterking van de landmacht. Het gaat hier om een propagandastunt om mannen en vrouwen, die midden in een loopbaan zitten, te stimuleren de koninklijke weg te volgen en zich aan te melden als reservist. Ook Máxima’s dochter, Prinses van Oranje Amalia, volgt een militaire opleiding. Dat doet zij bij Defensity College, een in 2023 opgericht militair instituut dat reservisten rekruteert uit HBO- en WO-studenten. Zij heeft thans de rang van korporaal en haar militaire carrière wordt gepresenteerd als rolmodel voor jonge meiden.
Oorlogspropaganda is erop gericht om een groot deel van de burgers zover te krijgen dat zij zonder gewetenswroeging bereid zijn medemensen te vermoorden en verminken. Daarbij wordt buiten beeld gelaten dat mannen en vrouwen die zich wapentuig in de handen laten drukken een pijnlijk levenseinde, blijvende invaliditeit of levenslange psychische trauma’s tegemoet kunnen gaan wanneer de oorlogsdreiging geen dreiging meer is, maar werkelijkheid is geworden. Het is twijfelachtig of Rusland de eerste stap zal zetten om een Europabrede oorlog te ontketenen. Waarschijnlijker is dat, wanneer een oorlog uitbreekt, deze uitgelokt is door EU-bewindvoerders die onophoudelijk leiders en bevolking van Rusland tarten.
– einde artikel –
Je las een Premium artikel uit Gezond Verstand
Volg ons op social media
Kijk en beluister Gezond Verstand via
Gerelateerde berichten
